نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• مریم زارعی کهریزی
• قباد منصوربخت

دانشگاه شهید بهشتی تهران

چکیده

در دورۀ قاجار و هم‌زمان با گسترش الگوهای نوین مدرسه‌سازی، نقش موقوفات در پایداری مالی نهادهای آموزشی اهمیتی دوچندان یافت. مدرسۀ صارمیۀ اصفهان که به‌واسطۀ تلاش‌های اکبرمیرزا صارم‌الدوله شکل گرفت، نمونه‌ای برجسته از اتکای مدارس نوین بر منابع وقفی و تأثیر ساختار مدیریت این منابع بر تداوم فعالیت‌های آموزشی است. بررسی این مدرسه نشان می‌دهد که موقوفات، با ایجاد بنیان مالی، در توسعۀ زیرساخت‌ها و استمرار خدمات آموزشی نقش اساسی داشته‌اند.
هدف: این پژوهش با تکیه بر مبانی نظری وقف و پیشینۀ مدارس وقفی، به تبیین چگونگی تأمین هزینه‌های مدرسۀ صارمیه ازطریق موقوفات و هم‌چنین شناسایی چالش‌های مدیریتی، حقوقی، و اقتصادی مؤثر بر کارکرد موقوفات می‌پردازد.
روش/رویکرد پژوهش: پژوهش حاضر با روش توصیفی و تحلیلی، و استفاده از منابع آرشیوی و کتاب‌خانه‌ایِ موجود انجام شده‌است.
یافته‌ها: موقوفات ستون اصلی پایداری اقتصادی مدرسۀ صارمیه بوده‌اند و هزینه‌های آموزشی، تجهیزاتی و توسعه‌ای آن را تأمین کرده‌اند؛ ولی سوءمدیریت، نوسانات اقتصادی، مداخلات دولتی و تعارضات حقوقی سبب کاهش کارآمدی این موقوفات شده‌است.
نتیجه‌گیری: تحقق کارکرد واقعی موقوفاتِ آموزشی درگرو مدیریت شفاف، نظارت مؤثر، و تدوین سازوکارهای پایدار برای بهره‌برداری از آن‌ها است

کلیدواژه‌ها

• موقوفات آموزشی
• مدرسۀ صارمیه
• صارم‌الدوله
• تأمین مالی
• چالش حقوقی
• آموزش نوین

موضوعات

• تحقیقات تاریخی مبتنی بر اسناد

عنوان مقاله [English]

The Role of Akbar Mirza Saram-od-Doleh’s Waqfs in Funding Saramiyeh School and Its Challenges

نویسندگان [English]

• maryam zareei kahrizi
• Qobad Mansourbakht

Shahid Beheshti University, Tehran

چکیده [English]

In the Qajar period, amidst the proliferation of nascent modern educational models, endowments (waqf) assumed a pivotal role in ensuring the fiscal stability of pedagogical institutions. The Sarmiyeh School of Isfahan, founded through the initiatives of Akbar Mirza Sarim al-Dawla, epitomizes the dependency of modern educational establishments on endowed assets and demonstrates how the governance of such resources dictates the continuity of academic endeavors. This study underscores that endowments provided the essential financial bedrock for infrastructural expansion and the long-term provision of educational services.
purpose: Grounded in the theoretical frameworks of endowment and the historical evolution of waqf-based institutions, this research seeks to delineate the mechanisms through which the Sarmiyeh School was financed and to scrutinize the managerial, juridical, and economic impediments impacting endowment efficacy.
Method and Research Design: Adopting a descriptive-analytical approach, this study interrogates extant archival documents and bibliographic sources.

Findings: While endowments served as the primary pillar of the Sarmiyeh School's economic viability—subsidizing instructional, logistical, and developmental exigencies—their efficacy was progressively undermined by maladministration, macroeconomic volatility, state encroachment, and legal conflicts.

Conclusion: The realization of the substantive objectives of educational endowments necessitates transparent governance, rigorous oversight, and the institutionalization of sustainable frameworks for their optimal exploitation.

کلیدواژه‌ها [English]

• Sarmiyeh School Endowments
• Sarmiyeh School
• Sarim al-Dawla
• Fiscal Sustainability
• Legal Impediments
• Modern Pedagogy