نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• عمادالدین شیخ الحکمایی ¹
• محمدحسین سلیمانی ²

¹ پژوهشگر موسسۀ باستان‌شناسی دانشگاه تهران، تهران، ایران

² دانشجوی دکتری تاریخ ایرن بعد از اسلام دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

چکیده

هدف: بررسی، بازخوانی و ساختارشناسی پنج ورق حساب نوشته‌شده در سال‌های 507، 509 [2برگ]، 514 و 565 هجری قمری می‌پردازد.
روش/ رویکرد پژوهش: نخست همۀ اسناد بازخوانی شده و سپس با روش توصیفی-تحلیلی بررسی شده‌است.
یافته‌ها و نتیجه‌گیری: این پژوهش با رمزگشایی از خطوط و علامت‌های ثبت‌شده بر کهن‌ترین نمونه‌های شناخته‌شده از ورَق (فَرد) و تنها نمونه‌های اصیل و کهن شناخته‌شدۀ پیش‌از دورۀ مغول، نشان می‌دهد که آنچه امروز با عنوان علائم سیاق شناخته می‌شود. درواقع همان روش نگارش اعداد به‌شیوۀ ساده‌نویسی و حرف‌نویسی اعداد عربی است. این مجموعه ما را در شناخت بهتر روند سیاق‌نویسی، نظام دفترداری و تحوّل تدریجی نشانه‌های سیاق یاری می‌کند.

کلیدواژه‌ها

• ورق حساب
• اسناد سلجوقی
• سدۀ ششم هجری
• آستان قدس رضوی
• سیاق و دفترداری

عنوان مقاله [English]

Analysis of the structure of five accounting sheets from the 12th century held at the Astan Quds Razavī Document Center

نویسندگان [English]

• Emadaddin Shaykholhokamaei ¹
• Mohammad Hossein soleymani ²

¹ Researcher at the Institute of Archeology, Tehran University, Tehran, I. R. Iran

² PhD Student of History of Iran after Islam, Kharazmi University, Tehran, I. R. Iran

چکیده [English]

Purpose: To examine five accounting sheets in Arabic issued in the early years of the 12^th  century and held at the Astan Quds Razavi Library & Documentation Center
Methodology and Research Design: Paleographical analysis and symbols decoding was carried out to  determine the authenticity if records.
Findings and Conclusions: Examination revealed that what today is known as Siāq (Notation) writing is the same as writing and spelling of Arabic numbers. This collection helps to better understand the process of Siāq writing, the system of bookkeeping, and the gradual evolution of surface signs.

کلیدواژه‌ها [English]

• Account Sheet
• Seljuk Documents
• sixth AH / twelfth AD century
• Astan Quds Razavī
• Accounting
• and Bookkeeping