گنجینۀ اسناد

واکاوی پیامدهای سیاسی اصلاحات ارضی در فارس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تاریخ ایران دورۀ اسلامی دانشگاه پیام نور

2 دانشیار گروه تاریخ دانشگاه پیام نور

چکیده

هدف: محمدرضا شاه پهلوی در دوره دوم حکومت خویش و با تثبیت قدرت مرکزی در صدد برآمد تا اصلاحاتی را در کشور انجام دهد. از جمله اصلاحات وی  می­توان به اصلاحات شش­‌گانه انقلاب سفید اشاره کرد. این اصلاحات شامل اصلاحات ارضی، ملی کردن جنگل­ها، سپاه دانش، و برخی دیگر بود. هدف این پژوهش بررسی پیامدهای سیاسیِ یکی از اصلاحات شش‌گانه فوق، یعنی اصلاحات ارضی، در ایالت فارس است.
روش/رویکرد پژوهش: این پژوهش با رویکردی توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ­ای و اسناد و مدارک آرشیوی اجرا شده است.
یافته­ ها و نتایج: اجرای سیاست اصلاحات ارضی در فارس موفقیت­ آمیز نبود. با وجود اجرای لایحه اصلاحات ارضی در نقاط مختلف فارس، مأموران اصلاحات ارضی و مالکان، در تقسیم اراضی بین کشاورزان کارشکنی و از تقسیم زمین بین زارعان جلوگیری کردند. 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Political implications of the 1960 Iran land reform in the province of Fars

نویسندگان [English]

  • Seyyed Saheb Barzin 1
  • Ali reza Alisoufi 2

1 PhD student, Post-Islamic History of Iran, Payam Noor University

2 Associate Professor, Post-Islamic History of Iran, Payam Noor University

چکیده [English]

Purpose: In the early 1960s a range of social reforms, the so-called   "White Revolution", were implemented in Iran by the government during the reign of Mohammad Reza Pahlavi. Outstanding among them was a land reform that put an end to the centuries old regime of land ownership in Iran. This paper examines political implications of land reform in the southern province of Fars.
Methodology/Approach: A combination of library resources and archival documents were examined and analyzed.
Findings: Land reform in Fars was not implemented thoroughly, due to obstruction and sabotage by the government officials and landlords . As a result, large proportions of land remained in the hands of landlords. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mohammad Reza Shah
  • Land reform
  • Fars Province (Iran)
منابع
 
اسناد و مدارک آرشیوی
سازمان اسناد ملی ایران(ساکما تهران)، 31913-293-98، 2428-350-98 ، 12471-293-98.
 سازمان اسناد و کتابخانة ملی فارس(ساکما فارس)، 2972-293-98، 2977-293-98.
مؤسسة مطالعات تاریخ معاصر ایران(مُتما)،0-0-0823-0
کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی(کِمام)، n43025، n43027، n43031، n43036.
 
کتاب‌های فارسی
آبراهامیان، یرواند(1387). ایران بین دو انقلاب(چ14).( احمد گل محمدی و  محمد ابراهیم فتاحی،مترجمان). تهران: نشر نی.
آقا بخشی، علی و  افشاری راد، مینو(1386). فرهنگ علوم سیاسی. تهران: چاپار.
ابن حوقل، ابوالقاسم محمد بن عبدالله(1366). سفرنامه‌ ابن حوقل(ایران در صوره الارض)(جعفر شعار،مترجم). تهران: امیرکبیر.
ازکیا، مصطفی(1370). جامعه شناسی توسعه و توسعه نیافتگی روستایی ایران.تهران: انتشارات اطلاعات.
پهلوی، محمد رضا(1371). پاسخ به تاریخ( حسین ابوترابیان، مترجم). تهران: مترجم.
حسینی فسایی، حسن(1378). فارسنامه ناصری(ج 1 و 2)(منصور رستگار فسایی، مصحح)، تهران: امیرکبیر.
حسینی، محمد نصیر(فرصت الدوله)(1362). آثار العجم(علی دهباشی، کوششگر). تهران: فرهنگسرا.
خسروی، خسرو(1358). جامعه شناسی روستایی ایران. تهران: انتشارات پیام.
سایکس، پرسی(1363). سفرنامه‌ی ژنرال سرپرسی سایکس یا ده هزار میل در ایران( حسین سعادت نوری، مترجم). تهران: انتشارات لوحه.
سفیری، فلوریدا(1364). پلیس جنوب ایران(اس. پی. آر)(منصوره اتحادیه و منصوره جعفری، مترجمان). تهران: نشر تاریخ ایران.
شفیعی سروستانی، مسعود(1383). فارس در انقلاب مشروطیت. شیراز: بنیاد فارس شناسی.
شکوری، علی(1390). سیاست های توسعه‌ی کشاورزی در ایران. تهران: انتشارات سمت.
طلوعی، محمود(1377). فرهنگ جامع سیاسی. تهران: نشر علم.
علی بابایی، غلامرضا(1369). فرهنگ علوم سیاسی[کتاب اول؛ واژه های سیاسی]. تهران: شرکت نشر و پخش ویس.
گارثویت، جن، راف(1373). تاریخ سیاسی، اجتماعی بختیاری(مهراب امیری، مترجم). تهران: سهند.
مجیدی، فریده(1390). سرگذشت تقسیمات کشوری ایران(کتاب اول از 1285 تا 1385 ه.ش)(ج4). تهران: بنیاد ایران شناسی.
مؤمنی، باقر(1359). مسأله ی ارضی و جنگ طبقاتی در ایران. تهران: انتشارات پیوند.
نجاتی، غلامرضا(1371). تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ی ایران، از کودتا تا انقلاب(ج1). تهران: مؤسسة خدمات فرهنگی رسا.
نیّر شیرازی، عبد الرسول(1383). تحفه‌ی نیّر(ج 1)(محمّدیوسف نیّری، مصحح). شیراز: بنیاد فارس شناسی.
همایون کاتوزیان، محمد علی(1380). دولت و جامعه در ایران انقراض قاجار و استقرار پهلوی(حسن افشار، مترجم). تهران: نشر مرکز.
هوگلند، اریک(1381). زمین و انقلاب درایران(1360-1340)(فیروزه مهاجر، مترجم). تهران: نشر شیرازه.
 
مقاله ها
آذرنگ، عبدالحسین(1386). علی امینی و ریشه های شکست اصلاحات(5). بخارا، شمارة64.
بیات، کاوه(1382). معین‌التجار بوشهری و لشکرکشی وی به ممسنی. گنجینه اسناد، تهران: سازمان اسناد و کتابخانة ملی ایران.
تجدد، حسین(1387). پیامدهای مثبت و منفی اجرای قانون اصلاحات ارضی در ایران. ماهنامة حافظ، شمارة54.
رسولی، مرتضی(1376). گفت و گو و خاطرات: اصلاحات ارضی، زمینه ها، ضرورتها، نحوه ی اجرا و پیامدها(گفت و گو با عباس سالور، رئیس پیشین سازمان اصلاحات ارضی). تاریخ معاصر ایران، شمارة4.
 
نشریات
اطلاعات، 25/6/1340.
Beck,Louis(1986). The Qashqai of Iran. Yle University.
 
 
گنجینۀ اسناد
دوره 26، شماره 1 - شماره پیاپی 1
خرداد 1395
صفحه 82-103
  • تاریخ دریافت: 10 مهر 1394
  • تاریخ بازنگری: 01 آبان 1394
  • تاریخ پذیرش: 13 دی 1394