نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• محمدباقر وثوقی ¹
• زهرا حاتمی ²

¹ استاد تاریخ ایران دانشگاه تهران

² دانشجوی دکتری تاریخ ایران دورۀ اسلامی دانشگاه تهران

چکیده

هدف: هدف از این پژوهش بررسی نقش امتیاز بهره‌برداری از معادن خاک سرخ هرموز در روابط دوکشور ایران و انگلستان در دورۀ مظفری (قاجار) می‌باشد.
روش/ رویکرد پژوهش: پژوهش حاضر به روش تحقیق تاریخی و با استفاده از اطلاعات لازم در منابع کتابخانه‌ای و آرشیوی و بر اساس نظم و توالی منطقی تاریخی نوشته شده است.
یافته‌ها و نتایج: یافته نشان می‌دهد ساختار اداری بیمار ایران عصر قاجار، از جمله فراوانی ارتشاء، ناتوانی دولت مرکزی درحمایت از اتباع غیر مسلمان و اشتباه اجارۀ بخشی از کشور سبب وقوع حوادثی چون اجارۀ امتیاز استخراج معادن خاک هرموز، در دورۀ مظفری شد به نحوی که کشمکش میان معین‌التجار بوشهری و ارشام و تکران حکم، از ارامنۀ جنوب، مدت‌ها ادامه یافت که نتیجۀ آن پیروزی معین‌التجار و ناکامی ارامنۀ تحت‌الحمایۀ انگلستان در دستیابی به اجارۀ این امتیاز بود.

کلیدواژه‌ها

• معین‌التجار بوشهری
• ارشام
• تکران
• هرموز
• روابط خارجی
• انگلستان

عنوان مقاله [English]

“The Privilege of Exploitation of Hormuz Ochre Mines”, a Problematic Issue in Ties between Iran and Britain during the Era of Mozaffar al-Din Shah Qajar

نویسندگان [English]

• Mohammad bagher Vosoughi ¹
• Zahra Hatami ²

¹

²

چکیده [English]

During the era of Mozaffar al-Din Shah Qajar in Iran, Moein-o Tojar Bushehri and Arsham and Takran Melkoum had a conflict over the privilege of exploitation of ochre mines in Hormuz. When Britain supported Arsham and Takran Melkoum, two Armenian brothers from the south of Iran, this issue became problematic in the ties between Iran and Britain. Ochre is one of the basic and important ingredients used in the paint industry and is widely used in producing different types of paints. In that era around seven thousands tons of ochre was annually exported from Iran to Great Britain, and also a little to India.
The purpose of this research is to shed light on this subject, based on unpublished records and other written documents remaining from the Qajar era, and to explore the main reasons behind it. The findings of this study indicate that the principal factor was the poor administrative structure of Iran, which was affected by elements such as widespread bribery, the weakness of the central government in protecting its non-Muslim citizens, and leasing a part of the country to others: an ill-judged policy which practically transferred the authority of the central government to others. 

کلیدواژه‌ها [English]

• Moein-o Tojar Bushehri
• Arsham Melkoum
• Takran Melkoum
• Hormuz
• Foreign policy
• Great Britain