نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• فائزه السادات طباطبائی امیری ¹
• بنت الهدی خبازان ²

¹ دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه شهید چمران اهواز

² سرپرست کتابخانه دانشگاه حضرت معصومه (س)

چکیده

همگام با ریشه دواندن مراکز حفاظت و اشاعه اسناد در سطوح گوناگون ملی و اجتماعی و فرآورده‌های فرهنگی، آرشیو به شاهدی ملموس از حافظه شخصی و جمعی تبدیل شده است که مطابق الگوهای فرهنگی، سیاسی و اجتماعی، به تعریف حافظه سازمانی می‌پردازد. با توجه به نقش تحول یافته آرشیودار در گذر زمان و تحول در آرشیوها، این مراکز تنها مخزنی از داده‌ها و انبار تاریخی صرف نیستند، بلکه پاره‌های فرهنگی و ترکیبی از ساختارها و روش‌ها هستند که در گذرگاه علم، فرهنگ کاربردی، سیاست و از همه با اهمیت‌تر، فناوری‌های نوین اطلاعاتی و ارتباطی (ICT) قرار گرفته‌اند. فناوری‌های نوین اطلاعاتی و ارتباطی از جوانب گوناگون، آرشیو و نقش و جایگاه آن را در جامعه اطلاعاتی عصر حاضر تحت تاثیر خود قرار داده‌اند. تحولات سریع و شتابان در چرخه زندگانی اطلاعات و انتشارات علمی به سمت رقمی شدن، دسترسی آسان به اطلاعات، ضرورت ارتباطات علمی و گردش آزاد اطلاعات، به منظور توسعه و پیشرفت و... مسایلی است که دوشادوش و همگام با هم، شالوده ایجاد و گسترش آرشیو رقمی را پی‌ریزی کرده است. به طوری که آرشیو رقمی به عنوان یکی از مجراهای اصلی برای دسترسی آزاد به اطلاعات علمی، در سطح جهانی، مطرح گردیده و جایگاه ویژه خود را در توسعه و پیشرفت علمی و اقتصادی ملل پیدا کرده است. لذا با توجه به تحول در محمل‌ها به مدد فناوری‌های اخیر و تاثیر انکارناپذیر آن‌ها در ایجاد آرشیوهای رقمی و نیز نقشی که آرشیوهای سنتی و نوین در توسعه و پیشرفت علمی، فرهنگی و اقتصادی جامعه اطلاعاتی بازی می‌کنند، مقاله حاضر در دو بخش مجزا و در عین حال پیوسته ارایه می‌گردد. در بخش نخست، به معرفی شکل نوین آرشیوها تحت عنوان آرشیوهای رقمی از نظرگاه‌های مختلف می‌پردازیم. آن‌گاه عواملی را که از فناوری‌های نوین سرچشمه گرفته و پایه اولیه شکل‌گیری آرشیو رقمی را پی‌ریزی کرده‌اند، در معرض بررسی قرار می‌دهیم. ویژگی‌های آرشیو رقمی و چالش‌های پژوهش درخصوص آرشیو رقمی و رقمی کردن اسناد در نقش حافظه اجتماعی و فرهنگی هر ملت، از مباحث بسیار مهمی است که در این نوشتار در بوته نقد قرار می‌گیرد. بخش دیگر این نوشتار، به نقش تردیدناپذیر آرشیوها در توسعه و پیشرفت ملی، علمی و اقتصادی، اختصاص دارد. برای پرداختن به این مساله، بار دیگر گریزی می‌زنیم به نقش بظاهر جدیدی که فناوری‌های نوین اطلاعاتی و ارتباطی، بر دوش آرشیوها در جامعه اطلاعاتی گذاشته‌اند و آن هم، نقشی است که آرشیوها در راهبری مدیریت دانش، تسهیم و اشتراک گذاری سرمایه‌های فکری بازی می‌کنند.

کلیدواژه‌ها

• آرشیو رقمی
• فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی
• مدیریت دانش
• سرمایه های فکری

عنوان مقاله [English]

Digital Archive: A Practical Concept of the National Memory Formed by Modern Information and Communication Technologies and its Function in the Guidance of Knowledge Management and Sharing Intellectual Assets

نویسندگان [English]

• Faezeh Sadat Tabatabaei Amiri ¹
• Bentolhoda Khabazan ²

¹

²

چکیده [English]

Digital archives have become one of the main channels for open access to scientific information at a global level and have established their position in the scientific and economic development of nations. This is the result of modern information and communication technologies. Recognising these changing realities, the impact of current technologies and their undeniable role in creating digital archives, as well as the role that both traditional and modern archives have in the scientific, cultural and economic improvement of the information society, this paper is presented in two separate, but related parts. In the first part, in order to study patterns of archival evolution which eventually lead to the establishment of digital archives, we analyse archives and their modern formats, digital archives, from different viewpoints. Then we study the factors which have arisen from modern technologies and which are the primary basis for the formation of digital archives. The features of digital archives and the methods for sustaining and preserving electronic records for long periods of time, and also challenges for research about digital archives and digitalization of records as the social and cultural memory of a nation, are among most important issues reviewed in this paper. Another part of this paper is devoted to the undoubted role of archives in national, scientific and economic development. Therefore in order to study this issue, once again we mention the seemingly new role which has been given to archives in the information society by the modern technologies and that is the role that archives have in the guidance of knowledge management and sharing intellectual assets.

کلیدواژه‌ها [English]

• digital archives
• information and communication technologies
• knowledge management
• intellectual assets