نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• پیمانه صالحی

کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی/سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران

چکیده

هدف: این مقاله به بررسی شیوة نگارش نامه­های اداری در دورة غزنوی و ویژگی­های خاص آن، براساس منابع مکتوب٬ به­ویژه تاریخ بیهقی پرداخته است. همچنین، مقایسه­ای بین مکاتبات دورة غزنوی با دوره­های قبل و بعد از آن صورت گرفته و نیز به موضوع تشابه نثر و مکاتبات غزنوی از لحاظ دستوری با نثر عربی یا فارسی قدیم پرداخته شده است.
روش/رویکرد تحقیق: نوع تحقیق، بنیادی-کتابخانه­ای بوده و روش آن توصیفی است که با مراجعه به منابع دست اول تاریخی و بر پایة منابع کتابخانه­ای نگاشته شده است.
یافته­ها/ نتیجه‌گیری: در دورة غزنوی، دبیران ایرانی، پس از سال­ها عربی­نویسی، شروع به نگارش متون به زبان فارسی نمودند و نهضت نگارش متون ادبی، علمی، و فلسفی آغاز شد. دیوان رسالت، یکی از دیوان­های برجستة غزنوی بوده و دبیری در این دوره، ویژگی­های خاصی نسبت به دوره­های قبل داشته است. نثر فارسی، که از اوایل قرن پنجم به شیوة مرسل عالی شکل گرفته بود، در متون این دوره، به­خصوص در تاریخ بیهقی به کمال رسیده است. مکاتبات و نامه­های معمول در دیوان رسالت در دورة پیش­گفته، مشتمل بر موضوعات متفاوتی می­باشد که نمونه­های آن، براساس تاریخ بیهقی بررسی شده است.

کلیدواژه‌ها

• تاریخ بیهقی
• غزنویان
• ابوالفضل بیهقی
• نامه نگاری فارسی
• دیوان رسالت
• آداب دبیری

عنوان مقاله [English]

Official Correspondence in the Ghaznavid Bureaucracy

نویسنده [English]

• paymaneh salehi

چکیده [English]

Purpose: Characteristics of bureaucratic correspondence are studied mainly based on the Tārīḵ-eBayhaqī. Also, grammatical styles of such writings are compared with prior and later periods.
Methodology/Approach: Text analysis is used to extract data.
Findings: Divan-e Resalat (Office of Secretary) was an important part of the Ghaznvid Bureaucracy. After many years of producing official records in Arabic, secretaries returned to the Persian language. Thus, a movement of producing literary, scholarly, and philosophical texts in Persian commenced. The elegant Morsal style of Persian prose, which started to develop in the early 5^{th century}, reached its highest quality in the Tārīḵ-eBayhaqī. 

کلیدواژه‌ها [English]

• Tārīḵ-eBayhaqī
• Ghaznvids
• Bayhaqi
• Abu’l-fazl
• Divan-e Resalat
• secreterail ethics