نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• امیرحسام دشتی
• جعفر آقازاده

گروه تاریخ، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

چکیده

چکیده: جنگ جهانی اول و پیامدهای آن ازجمله حضور نیروهای روس، عثمانی و انگلستان، و قحطی شرایطی فراهم کرد که ایالات متحده بتواند به‌عنوان قدرتی نوظهور در ایران نقش‌آفرینی کند. این کشور که بی‌طرفی خود را اعلام کرده بود، ازطریق میسیون‌های مذهبی و کارمندان کنسولی، به یاری مسیحیان ایران شتافت. فعالیت‌های انسان‌دوستانۀ آمریکا در کنار وجوه خیریه، زمینه‌ساز حضور و نفوذ سیاسی و اقتصادی این کشور در ایران شد.
هدف: بررسی ابعاد اقتصادی و اجتماعی کمک‌های ایالات متحده به ایران در خلال جنگ جهانی اول و تحلیل جایگاه اقدامات انسان‌دوستانۀ آمریکا در تحول رویکرد سیاسی این کشور درقبالِ ایران.
روش و رویکرد: پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی‌تحلیلی و برپایۀ منابع تاریخی موجود، شیوه‌های امدادرسانی آمریکا به ایران و پیامدهای آن بر جامعۀ ایران را بررسی می‌کند.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که میسیونرها و دیپلمات‌های آمریکایی، با همکاری برخی ایرانیان روزانه غذاهایی چون دم‌پختک، سوپ و نان کوپنی در تهران توزیع می‌کردند و در آذربایجان هم خانه‌های تبلیغی خود را مأمن جنگ‌زدگان مسیحی کرده بودند. با آرام‌ترشدن جنگ «کمیسیون اعانۀ ایران» سامان‌دهی این کمک‌ها را برعهده گرفت. هم‌چنین طرح «غذا دربرابر کار» ضمن کاستن از رنج قحطی‌زدگان، امکان اجرای پروژه‌های عمرانی مدنظر آمریکایی‌ها را فراهم کرد. بررسی‌ها نشان می‌دهد که این اقدامات در چارچوب «دیپلماسی میسیونی»، نقطۀ عطفی در تحول راهبرد آمریکا در ایران محسوب می‌شود؛ تحولی که از فعالیت‌های فرهنگی و مذهبیِ منفعلانه فراتر رفت و بستری برای نقش‌آفرینی سیاسی فعال فراهم آورد.

کلیدواژه‌ها

• قحطی
• میسیونرهای آمریکایی
• دیپلماسی میسیونی
• روابط ایران و آمریکا
• جنگ جهانی اول
• کمیسیون اعانه
• ارامنه و آسوریان

عنوان مقاله [English]

Iran–United States Relations during World War I: A ‘Transitional’ Moment Shaped by Missionary Diplomacy

نویسندگان [English]

• Amirhesam Dashti
• Jafar Aghazadeh

Department of History, Faculty of Social Sciences, University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran.

چکیده [English]

Purpose: The First World War and its consequences—including famine and the presence of Russian, Ottoman, and British forces—created a context in which the United States could emerge as a new actor in Iran. Having declared its neutrality, the U.S. sought, through religious missions and consular staff, to assist the Christian population of Iran. These humanitarian efforts, alongside their charitable aspects, simultaneously paved the way for America’s political and economic influence in Iran.
Objective: The aim of this study is to examine the economic and social dimensions of United States aid to Iran during World War I and to analyze the role of American humanitarian actions in shaping the evolution of the U.S. political approach toward Iran.
Method and Approach: This research adopts a descriptive–analytical approach and, based on available historical sources, investigates the methods of relief and their consequences for Iranian society.
Findings: The findings reveal that American missionaries and diplomats, in cooperation with certain Iranians, distributed daily meals such as rice stew, soup, and rationed bread in Tehran, while their missionary houses in Azerbaijan became shelters for Christian refugees of war. After the war, the “Persian Relief Commission” was established at the initiative of the U.S. Embassy to organize aid more systematically. Furthermore, the “food-for-work” program not only alleviated the suffering of famine-stricken people but also facilitated the implementation of development projects favored by the Americans. This study demonstrates that these measures, within the framework of “Missionary diplomacy,” marked a turning point in the transformation of America’s strategy in Iran—shifting from passive cultural and religious activities to an active political role.

کلیدواژه‌ها [English]

• Famine
• American Missionaries
• Missionary Diplomacy
• Iran–United States Relations
• World War I
• Relief Commission
• Armenians and Assyrians