تحلیل روند پژوهش‌های انجام‌شده در حوزۀ آرشیو در پایان‌نامه‌های مطالعات آرشیوی در دانشگاه‌های دولتی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد مطالعات آرشیوی. دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه الزهرا. تهران. ایران

2 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی. دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه الزهرا. تهران. ایران

3 دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی. دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه الزهرا. تهران. ایران.

10.30484/ganj.2025.3280

چکیده

هدف پژوهش: شناسایی وضعیت پژوهش‌های انجام‌شده در حوزۀ آرشیو در پایان‌نامه‌های تحصیلات تکمیلیِ رشتۀ مطالعات آرشیوی در دانشگاه‌های دولتی ایران.
روش/رویکرد پژوهش: پژوهش حاضر ازنظر هدف کاربردی است و بر مرور نظام‌مند مبتنی است. جامعه آماری شامل تمام پایان‌نامه‌های دفاع‌شده در حوزه آرشیو در دانشگاه‌های دولتی بوده و داده‌ها با سیاهه وارسی پریزما گردآوری و با نرم‌افزارهای اکسل و MAXQDA تحلیل شده‌اند. در بخش کیفی از کدگذاری باز، محوری و انتخابی استفاده شد.
یافته‌ها: نشان داد که ۱۱۹ پایان‌نامه در این حوزه دفاع شده که ۸۸/۳ درصد آن‌ها توسط زنان و ۱۱/۷ درصد توسط مردان تدوین شده است. پرطرفدارترین موضوعات به ترتیب «آرشیو ملی ایران» (۳۳ مورد)، «آرشیو دیجیتالی» (۲۱ مورد) و «استانداردهای آرشیوی» (۱۹ مورد) هستند. بیشترین جامعه مورد مطالعه، کارشناسان و صاحب‌نظران آرشیو (۴۰/۷ درصد) و مهم‌ترین ابزارهای گردآوری داده به ترتیب پرسش‌نامه (۴۴/۱ درصد)، سیاهه وارسی (۲۵/۹ درصد) و مصاحبه (۲۰/۱ درصد) بوده‌اند. رویکرد کمّی غالب بوده و از تحلیل یافته‌ها ۱۱۱ مفهوم استخراج گردید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Analysis of Research Trends in the Field of Archives Reflected in Archival Studies Theses at Iranian Public Universities

نویسندگان [English]

  • Marzieh Azodi 1
  • Abbas Doulani 2
  • Zoya Abam 3
1 MA in Archival Sciences, Faculty of Education and Psychology, Alzahra University, Iran, Tehran
2 Associate Professor. Department of Information Science, Faculty of Education and Psychology, Alzahra University, Iran, Tehran
3 Associate Professor, Department of Information Science, Faculty of Education and Psychology, Alzahra University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Purpose: The objective of this paper is to explore the status and characteristics of research conducted in the field of archives as reflected in the postgraduate theses in archival studies at Iranian public universities.
Method and Research Design: The nature of this applied research is systematic review according to the PRISMA guideline. The statistical population in this study includes all defended theses in archival studies at public universities in Iran. Data collection was done using the PRISMA checklist. Data analysis was performed in Excel and using MAXQDA software. Qualitative data were analyzed using open, axial, and selective coding techniques.
Findings and Conclusion: In the field of archival studies, 119 theses were found. Of these, 88.3% were by female and 11.7% by male students. The most recurring themes were related to “National Archives of Iran” (n=33), “Digital Archives” (n=21), and “Archival Standards” (n=19). The main research population targeted was comprised of experts and practitioners in the field of archives (40.7%). The most widely used data-collection tools were questionnaires (44.1%), checklists (25.9%), and interviews (20.1%). Quantitative approaches were dominant, while qualitative content analysis yielded 111 concepts. The findings highlight an over-emphasis on historical themes and call for increased interest in newly emerged topics, pluralism in methodology, and policy-making coordination for conceptual unification in archival research carried out in Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Archival Studies
  • Theses
  • Systematic Review
  • PRISMA
  • Iran
  • Gender Distribution
  • Research Trends

مراجع

آذران‌فر، جوانه. (1385). «تحلیل محتوای پایان‌نامه‌های رشتۀ کتابداری و اطلاع‌رسانی سال‌های 1373 تا 1382، موجود در پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران». پژوهش‌نامۀ پردازش و مدیریت اطلاعات، 21(4)، صص 19-39.
ابوالقاسم گرجی، حسن؛ رحمان‌پور، سمیه؛ محقق، نیلوفر؛ حسینی، فاطمه. (1387). «گرایش موضوعی پایان‌نامه‌های دانشکدۀ مدیریت و اطلاع‌رسانی پزشکی (سال‌های تحصیلی 1380-1386)». مدیریت سلامت، دورۀ 11، شمارۀ 33، صص 23-32.
پاک‌دامن، نشانه. (1388). «روند به‌کارگیری روش‌های پژوهش در پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال (1371-1384)». دانش‌شناسی (علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی و فناوری اطلاعات)، 2(4)، صص 1-14.
حری، عباس؛ محسن‌زاده، افسانه. (1382). «روند به‌کارگیری روش‌های پژوهش در پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاه تهران (1348-1378)». روان‌شناسی و علوم تربیتی، 33(1)، صص 55-75.
حسین‌پناه، علی؛ شیرزاد، مجید. (1393). «بررسی سیر گرایش روش پژوهش پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد رشتۀ علم اطلاعات و دانش‌شناسی دانشگاه‌های دولتی شهر تهران بین سال‌های 1384 تا 1390». دانش‌شناسی، 7(26)، صص 29-40.
سیدین، سیدمهرداد؛ باب‌الحوائجی، فهیمه. (1388). «تحلیل محتوای پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحدهای تهران شمال، علوم و تحقیقات تهران، علوم و تحقیقات اهواز و همدان در سال‌های 1372-1386». تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتاب‌خانه‌های عمومی (پیام کتاب‌خانه)، 15(1)، (پیاپی 56)، صص 95-121.
شرفی، علی؛ علی‌پور حافظی، مهدی؛ جلالی دیزجی، علی. (1392). «تعیین فرایند زیست روش‌های پژوهش در پایان‌نامه‌های علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاه‌های دولتی ایران از سال 1384-1388». دانش‌شناسی (علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی و فناوری اطلاعات)، (پیاپی 22)، صص 35-47.
علومی، طاهره. (1379). «ارزیابی پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد رشتۀ کتابداری و اطلاع‌رسانی در دانشگاه‌های تربیت‌مدرس، تهران، و علوم پزشکی ایران (سال‌های 1365- 1373)». روان‌شناسی و علوم تربیتی، 30(2)، صص 43-63.
فلاحتی، لیلا (1402). «زنان در مدیریت آموزش عالی ایران: سقف شیشه‌ای دوجداره بر فراز گذرگاه مسدود دانشکده‌ها». نشریۀ مطالعات دانشگاه، پیاپی 3 (بهار 1402)، صص 33-61.
قنادی‌نژاد، فرزانه؛ عصاره، فریده؛ قانع، محمدرضا. (1402). «مقایسه و تحلیل گرایش‌های موضوعی پژوهش‌های علم اطلاعات و دانش‌شناسی در سطح ملی و بین‌المللی». فصل‌نامۀ بازیابی دانش و نظام‌های معنایی، دورۀ 10، (پیاپی 35)، صص 1-40.
وزیرپور کشمیری، مهردخت؛ سه‌دهی، مریم؛ صابری، محمدکریم. (1391). «تحلیل محتوای چکیدۀ پایان‌نامه‌های کارشناسی ارشد کتابداری دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال و علوم و تحقیقات از سال 1380- 1386». مطالعات کتابداری و سازمان‌دهی اطلاعات، 23(1)، صص 112-128.
Latin Resources
Aliyu, Yahaha; Abba, Tukur. (2009). “Analytical Study of Master of Library Science Dissertations at the University of Maiduguri, Nigeria”. Library Philosophy & Practice, 11(1), pp 1-6.
Aliyu, Yahaha; Abba, Tukur. (2016). “Analytical Study of Library and Information Science Dissertations (1996 – 2015) at the University of Maiduguri, Nigeria”. Samaru Journal of Information Studies, 16(2), pp 41-49.
Barik, Nilaranjan; Jena, P. (2015). “Trends in Library and Information Science Doctoral Research at Utkal University, Bhubaneswar: A Bibliometric Overview”. International Journal of Library & Information Science, 1(1), pp 31-36.
Chakrabarti, K; Mondal, D; Maity, A. (2020). “A Trend Analysis of the Doctoral Dissertations in LIS Research in West Bengal, India during 1979-2018”. Library Philosophy and Practice, (e-journal). N 4149.
Choi, Yirang. (2015). “A Study on the Research Trends of Archival Studies in Korea: Focused on Research Papers between 2004 and 2013”. The Korean Journal of Archival Studies, (43), pp 147–177.
Dora, Mallikarjun; Anil Kumar, H. (2017). “An empirical analysis of the research trends in the field of library and information science in India –2004-2015”. COLLNET journal of scientometrics and information management, 11(2), pp 361-378.
Järvelin, Kalervo; Vakkari, Pertti. (2022). “LIS research across 50 years: content analysis of journal articles”. Journal of Documentation, 78(7), pp 65-88.
Kim, Geon; Kim, Soojung; Youn, Eunha; Han, Hui-Jeong. (2013). “Research trends of archival information services in Korea”. Journal of Korean Biblia Society of Archives and Records Management, 13(3), pp 199-229.
Mosweu, Olefhile; Mosweu, Tshepho Lydia. (2020). Research Methodologies Used in Library and Information Studies Masters' Degree Dissertations at the University of Botswana. In book: Handbook of research on connecting research methods for information science research. (pp. 384-403). IGI Global Scientific Publishing.
Nam, T. W; Lee, J. Y. (2009). “A study on the research trends of records and archives management in Korea through an Analysis Journal Articles”. Journal of Korean Library and Information Science Society, 40(2), 451-472.
Singh, Roopendra. (2019). “Content Analysis of Doctoral Dissertations in Library and Information Science with special reference to Universities of North-East India”. JETIR, 6(2), pp 1271-1279.
Ukwoma, Scholastica; Ngulube, Patrick. (2023). “Research Trends in Library and Information Science in South Africa and Nigeria: A Content Analysis”. Libri, 73(3), pp 225-237.
 
 

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 17 فروردین 1404
  • تاریخ بازنگری: 24 فروردین 1404
  • تاریخ پذیرش: 04 خرداد 1404

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار