نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• محسن پرویش

استادیارگروه تاریخ ،دانشکده علوم اجتماعی،دانشگاه محقق اردبیلی،اردبیل، ایران.

چکیده

هدف: بررسی و تحلیل انتقادی سیاست‌ها، اقدامات و عملکرد برنامۀ پنجم عمرانی (۱۳۵۲-۱۳۵۶ش) در حوزۀ ورزش و تربیت‌بدنی.
این مقاله به‌دنبال ارزیابی میزان تحقق اهداف تعیین‌شده برای توسعۀ ورزش در چارچوب تلاش‌های دولت پهلوی دوم برای نوسازی فرهنگی و اجتماعی است.
روش/رویکرد پژوهش: این تحقیق با رویکردی توصیفی-تحلیلی و برمبنای اسناد انجام شده‌است. منابع اصلی پژوهش شامل اسناد دولتی، گزارش‌های عملکرد، و قوانین موجود در آرشیو سازمان اسناد و کتاب‌خانۀ ملی ایران (ساکما) است که با استفاده از منابع کتاب‌خانه‌ای و متون معتبر تاریخی تکمیل شده‌است.
یافته‌ها: برنامۀ پنجم عمرانی اهداف مهمی برای گسترش زیرساخت‌های ورزشی مثل ورزشگاه‌ها، سالن‌ها و استخرها و نهادینه‌سازی فرهنگ ورزش در محیط‌های آموزشی و جامعه تدوین کرده بود. بااین‌حال اسناد و گزارش‌ها حاکی است که اجرای این برنامه‌ها با چالش‌های ساختاری جدی مواجه شد.
نتایج: نتیجۀ اصلی تحقیق بیانگر آن است که به‌دلیل چالش‌های عمیق مدیریتی، اقتصادی و زیرساختی -که منتقدانی مانند بهمن آبادیان سیاست‌مدار و مدیر گروه برنامه‌ریزی سازمان برنامه در دوران پهلوی درزمینۀ آن هشدار داده بودند- شکاف عمیقی میان اهداف پیش‌بینی‌شده در برنامۀ پنجم و نتایج واقعی به‌وجود آمد. بلندپروازی‌های ناشی از افزایش درآمدهای نفتی، همراه با سوءمدیریت در تخصیص بودجه و اولویت‌بندی طرح‌ها از عوامل کلیدی ناکامی این برنامه بود. درنهایت این موانع موجب محقق‌نشدن کامل اهداف برنامه در حوزۀ ورزش و تربیت‌بدنی شد و چشم‌انداز توسعۀ فراگیر ورزش در این دوره محقق نشد.

کلیدواژه‌ها

• برنامۀ پنجم عمرانی
• ورزش و تربیت‌بدنی
• توسعۀ فرهنگی
• محیط آموزشی
• دورۀ پهلوی دوم

موضوعات

• تحقیقات تاریخی مبتنی بر اسناد

عنوان مقاله [English]

Analysis of Policies and Performance of Sport and Physical Education in the Fifth Development Plan (1973–1977)

نویسنده [English]

• Mohsen Parvish

Assistant Professor, Department of History, Faculty of Social Sciences,University of Mohaghegh Ardabili , Ardabil, Iran.

چکیده [English]

Purpose: The aim of this paper is to scrutinise the policies, initiatives and performance of the Fifth Development Plan (1973-1977) in the field of sport and physical education, evaluating how far the plan's objectives were realized within the wider context of the Pahlavi state's cultural and social modernization agenda.
Method and Research Design: The approach used in this paper is descriptive-analytical, relying on the documentary evidence of official government records, performance reports, and legislation that have been kept at the National Library and Archives of Iran (SAKMA), backed up by library resources and authoritative historical studies.
Findings and Conclusion: The Fifth Development Plan envisioned ambitious objectives for the development of the sports infrastructure, such as stadiums, sports halls, and swimming pools, along with the institutionalization of a sports culture in schools and wider society. However, archival evidence shows that the actual implementation of these initiatives faced serious structural barriers. The findings reveal a pronounced chasm between the intentions of the plan and its achievements due to the persistence of managerial, economic, and infrastructural problems that had been emphasized by critics like Bahman Abadian, policymaker and the former head of the Planning Department at the Plan Organization in the Pahlavi era. Overambitious targets were based on skyrocketing oil revenues; mismanagement in budget and project prioritization lay at the heart of the failure of the plan. These constraints thus caused the impediment to the complete realization of sport and physical education development as intended, making the era's vision for comprehensive athletic advancement incomplete.

کلیدواژه‌ها [English]

• Fifth Development Plan
• Sport and Physical Education
• Cultural Development
• Educational Environment
• Pahlavi Era (Second Pahlavi Period)