آسیب‌شناسی تاریخ شفاهیِ دفاع مقدس در سازمان نیروی انتظامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار تاریخ پژوهشگاه علوم انتظامی و مطالعات اجتماعی، تهران: ایران.

2 استادیار تاریخ، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

چکیده

هدف: نظر به اینکه تاریخ شفاهی به‌عنوان یکی از شاخه‌های علم تاریخ، امروزه در سازمان‌ها ازجمله سازمان فراجا جایگاه مشخصی یافته‌است، این مقاله به‌دنبال آن است که از منظری آسیب‌شناسانه مهم‌ترین آسیب‌های تاریخ شفاهی دفاع مقدس در سازمان فراجا را بررسی و تحلیل کند.
روش: مقالۀ حاضر با روش تحلیل محتوای آثار انتخاب‌شده به بررسی و احصای مهم‌ترین آسیب‌های این آثار برآمده‌است. هم‌چنین قسمت دیگری از داده‌ها حاصل تجارب زیستۀ سازمانی و بررسی میدانی موضوع است.
 یافته‌ها: برهۀ زمانی دفاع مقدس در سازمان نیروی انتظامی، مقطع بسیار مهمی بود که مدیران، فرماندهان و کارکنان این سازمان در جبهه‌های جنگ و یا در داخل کشور در حوزۀ امنیت و انتظام به خدمت مشغول بودند. از این نظر تدوین خاطرات آن‌ها در قالب‌های گوناگون برای امروز و آیندۀ سازمان بسی مهم است. با بررسی شواهد و مستندات، دستاوردهای پژوهش نشان می‌دهد که ازنظر ساختاری، روشی و محتوایی و عوامل انسانی دخیل در تدوین تاریخ شفاهیِ دفاع مقدس، آسیب‌هایی وجود دارد.
نتایج: باوجود ارزشمندبودن آثار منتشرشده، به‌علت نبود مورخ سازمانی برای تاریخ شفاهی و رعایت‌نشدن سازوکارهای فنی، عموماً آثاری تولید شده‌است که از استانداردهای پذیرفته‌شده در تاریخ شفاهی فاصله دارد. عموم آثاری تولید شده به نخبه‌گرایی و تاریخ مذکر میل زیادی دارد. ملاحظات سازمانی و ارائۀ روایت رسمی از رویدادها و تلاش برای الگوسازی از افراد، تاحدودی بین روایت و واقعیت فاصله ایجاد کرده‌است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Pathology of Oral History of the Holy Defense in the Police Force Organization

نویسندگان [English]

  • Reza Bigdelou 1
  • Ahmad Abohamzeh 2
1 Associate Professor in History, Policing Sciences and Social Studies Research Institute, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of History Education, Farhangian University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Purpose: Because oral history, as a branch of historical science, is a chance for study in organizations, including the Police Organization, this article endeavors to study and examine the most significant damages to the oral history of the Sacred Defense in the Police Organization pathologically.
Method and Research Design: Content analysis of selected texts in this article is employed to examine and quantify the most substantial harms of such works. Field studies and organizational lived experiences form another component of the data.
Findings and Conclusion: The Sacred Defense decade in the Police Force was a critical period during which workers were engaged in service on the fronts of the war or nationally in the security and order sector. Because of that, gathering their memories in various forms is highly important for the present and future of the organization. The outcome of the study reveals that there are structural, methodological, content-related, and human factors involved in the compilation of the oral history of the Sacred Defense.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Memoir writing: Oral history: Police force
  • Pathology
  • Sacred Defense
کتاب
استرنبرگ، رابرت؛ استرنبرگ، کارین. (1398). روان‌شناسی شناختی. (سیدکمال خرازی، الهه حجازی، مترجمان). تهران: سمت.
استنفورد، مایکل. (1384). درآمدی بر تاریخ‌پژوهی. (مسعود صادقی، مترجم). تهران: دانشگاه امام صادق (ع) و سمت.
باتقوا، مهدی. (1400). حبیب مرزها: خاطرات [سردار] رهام‌بخش حبیبی. تهران: سورۀ مهر.
باقری وکیل‌آباد، علی. (1403). همسایۀ حبیب: خاطرات سردار محمدتقی حاج‌عموعصار. تهران: صریر.
خدایی، داود. (1403). سرباز وطن: خاطرات سردار محمود جاپلقی. تهران: صریر.
دهقان، احمد. (1386). خاک و خاطره: خاطره‌نگاری یادداشت‌نوشته‌ها و تاریخ شفاهی جنگ و دفاع مقدس. تهران: صریر.
رفیعی، حسن. (1387). روش‌های تحقیق بین‌رشته‌ای در اعتیاد و سایر مشکلات و انحرافات (آسیب‌های) اجتماعی (کیفی و کمی). تهران: دانژه.
زارع، مهدی. (1399). شاهین زبیدات: خاطراتی از [سردار] احمدعلی گودرزی. تهران: سورۀ مهر.
زحمت‌کش زنجانی، حسین. (1401). بر بلندای تنگه: خاطرات [سردار] حسن کرمی. تهران: صریر.
عباس‌نژاد، امیرمحمد. (1401). چشم‌های دوربین: خاطرات [سردار] تقی مهری. تهران: صریر.
عباس‌نژاد، امیرمحمد. (1403الف). جامانده: خاطرات سردار حبیب قنبری. تهران: صریر.
عباس‌نژاد، امیرمحمد. (1403ب). سرباز روح‌الله: خاطرات حجت‌الاسلام عباس فریدونی. تهران: صریر.
عباسی خودلان، خسرو. (1401). روایت حبیب: خاطرات [سردار] حبیب‌الله جان‌نثاری. تهران: صریر.
فردنبرگ، جی؛ سیلورمن، گوردون. (1398). علوم شناختی: مقدمه‌ای بر مطالعۀ ذهن. (محسن افتاده‌حال، مصطفی مهرورزی، زهراسادات قریشی، آناهیتا خرمی، مترجمان). تهران: مؤسسۀ آموزشی و تحقیقاتی صنایع دفاعی.
فرمانفرمائیان، منوچهر. (1378). خون و نفت: خاطرات یک شاهزادۀ ایرانی. (مهدی حقیقت‌خواه، مترجم). تهران: ققنوس.
کاظمی، رضا. (1401). تفنگ‌چی ایل: خاطرات [سردار] احمد گراوند. تهران: صریر.
کمری، علی‌رضا. (1381). یاد مانا. تهران: سورۀ مهر.
کمری، علی‌رضا. (1383). با یاد خاطره: درآمدی بر خاطره‌نویسی و خاطره‌نگاشته‌های پارسی در تاریخ ایران. تهران: سورۀ مهر.
گرین، آنا؛ تروپ، کاتلین. (1400). خانه‌های تاریخ. (بهزاد کریمی، مترجم). تهران: نشر مرکز.
مارتین، والاس. (1382). نظریه‌های روایت. (محمد شهبا، مترجم). تهران: هرمس.
مانزلو، الان. (1403). مفهوم‌شناسی تاریخ. (سیدهاشم آغاجری و بهزاد کریمی، مترجمان). تهران: نشر نو.
مهدوی، سیدمحمود. (1399). پیچ مایلر: خاطرات آزاده حجت‌الاسلام غلام‌حیدر حیدری. تهران: سورۀ مهر.
ناطق، ساسان. (1399الف). پسر آسیدمصطفی: خاطرات [سردار] سیدمجتبی عبداللهی. تهران: سورۀ مهر.
ناطق، ساسان. (1399ب). خانۀ امن: خاطرات [سردار] بهرام نوروزی. تهران: سورۀ مهر.
نورائی، مرتضی؛ ابوالحسنی ترقی، مهدی. (1394). تاریخ شفاهی و جایگاه آن در تاریخ‌نگاری معاصر ایران (1358-1385ش). تهران: پژوهشکدۀ تاریخ معاصر.
هابسبام، اریک. (1398). عصر امپراتوری. (ناهید فروغان، مترجم). تهران: اختران.
مقاله
احمدی، فاطمه؛ رضایی شریف‌آبادی، سعید. (1396). «مطالعۀ تطبیقی تاریخ شفاهی جنگ در آرشیوهای جنگ ایران و جهان ازمنظر فرایند تولید؛ آسیب‌شناسی تولید تاریخ شفاهی جنگ در ایران و ارائۀ الگوی پیشنهادی». نشریۀ تاریخ شفاهی، سال 5، شمارۀ 1، پیاپی 5، بهاروتابستان، ص44.
حسن‌آبادی، ابوالفضل. (1396). «درآمدی بر روش‌شناسی تدوین در تاریخ شفاهی انقلاب اسلامی». تاریخ‌نامۀ انقلاب، دورۀ 1، دفتر اول و دوم (بهاروتابستان)، صص 9-29.
حسن‌آبادی، ابوالفضل. (1397). «مؤلفه‌های مؤثر بر تاریخ‌نگاری شفاهی در تاریخ معاصر». پژوهش‌های تاریخ شفاهی، دورۀ 8، شمارۀ 1، پاییزوزمستان، صص 26-38.
رنجبر، محمود. (1395). «آسیب‌شناسی خاطره‌نویسی جنگ (مطالعۀ موردی: مجموعه‌خاطرات هفت‌ستون)». مطالعات تاریخی جنگ، سال 1، شمارۀ 2، زمستان، صص 57-76.
معادی‌خواه، عبدالمجید؛ شکوری، ابوالفضل. (1389). «تاریخ شفاهی در جست‌وجوی روش و آسیب‌شناسی». مجلۀ یاد، سال 26، پیاپی 95-96، بهاروتابستان، صص 31-80.
ملایی توانی، علی‌رضا. (1389). «چشم‌اندازهای نو در تاریخ شفاهی ایران با تأکید بر تاریخ‌نگاری شفاهی». دوفصل‌نامۀ تاریخ‌نگری و تاریخ‌نگاری، سال 20، شمارۀ 5، پیاپی 84، بهاروتابستان، صص 129-154.
مجموعه‌مقاله
پرحلم، محمد. (1396). «آسیب‌ها و چالش‌هایِ خاطره‌نگاری دفاع مقدس در گیلان». در: مجموعه‌مقالات نخستین همایش ادبیات مقاومت با محوریت شهدای دانشجوی استان خراسان شمالی، صص 613-632.
طالبی، مریم؛ مشهدی میقانی، ساره؛ حاجی‌زاده، مریم. (1398). «آسیب‌شناسی تاریخ شفاهی و راه‌کارهای آن (با تأکید بر دفاع مقدس)». چاپ‌شده در کتاب: مجموعه‌مقالات دومین همایش ملی تاریخ شفاهی دفاع مقدس. تهران: بنیاد حفظ نشر ارزش‌های دفاع مقدس و دانشگاه جامع امام‌حسین (ع)، صص 510-521.
لامعی گیو، احمد؛ اقبالی‌نسب، سمیه؛ لامعی گیو، سارا. (1398). «آسیب‌شناسی تاریخ شفاهیِ دفاع مقدس با تکیه‌بر ساختار رواییِ خاطره». چاپ‌شده در کتاب: مجموعه‌مقالات دومین همایش ملی تاریخ شفاهی دفاع مقدس. تهران: بنیاد حفظ نشر ارزش‌های دفاع مقدس و دانشگاه جامع امام‌حسین (ع)، صص 544-556.
یاحسینی، سیدقاسم. (1387). «آسیب‌شناسی مصاحبه در تاریخ شفاهی ایران». چاپ‌شده در کتاب: مجموعه‌مقالات چهارمین نشست تخصصی و کارگاه آموزشی تاریخ شفاهی. تهران: انتشارات سورۀ مهر. صص 465-491.
منابع اینترنتی
سایت تاریخ شفاهی ایران: https://www.oral-history.ir