تحلیل و بررسی عملکرد نمایشگاه‌های هنر و صنایع ایران در لندن (1309ش) و لنین‌گراد (1314ش) در معرفی تمدن ایران در دورۀ پهلوی اول (براساس اسناد تاریخی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه تاریخ و ایران‌شناسی دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

2 دانشجوی دکتری تاریخ، گرایش تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

هدف: این پژوهش می‌کوشد تا به این پرسش اصلی پاسخ دهد که برگزاری نمایشگاه‌های جهانی هنر و صنایع ایران در لندن(1309ش/1931م) و لنین‌گراد(1314ش/1935م)، چه نقشی در معرفی هنر و تمدن ایرانی و ارتقای جایگاه ایران‌شناسی در عرصۀ جهانی داشته‌اند. در پژوهش حاضر تلاش شده است تا تأثیر این نمایشگاه‌ها بر بهبود جایگاه فرهنگی و بین‌المللی ایران تحلیل و ارزیابی شود. این نمایشگاه‌ها فرصتی فراهم آوردند تا آثار تاریخی و نفیس ایرانی از مهم‌ترین مجموعه‌های ایران نظیر کاخ گلستان، آستان قدس رضوی، حرم حضرت معصومه (س)، مجموعۀ بقعۀ شیخ صفی‌الدین اردبیلی و موزۀ معارف برای نخستین‌بار در معرض دید دانشمندان، هنرمندان و مخاطبان جهانی قرار گیرند. این اشیا به‌صورت موقت از ایران خارج و پس از پایان نمایشگاه‌ها به کشور بازگردانده شدند.
روش/رویکرد پژوهش: این پژوهش با روش توصیفی‌تحلیلی و مبتنی بر اسناد تاریخی و مدارک آرشیوی انجام شده است.
یافته‌ها: یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که دولت ایران در دورۀ پهلوی همسو با طبقۀ نخبگان و روشنفکران، به‌منظور معرفی ایرانی نوین، تلاش می‌کرده تا وجهۀ هویتی و بین‌المللی خود را ارتقا دهد. برگزاری نمایشگاه‌ها و حضور در آن می‌توانست ضمن تقویت تعاملات فرهنگی، منجر به افزایش و بهبود روابط سیاسی شود. ایران نیز از این فرصت تاریخی بهره برد و حجم وسیعی از آثار تاریخی و نفیس هنری خود را در معرض نمایش جهانیان قرار داد. مستندات تاریخی حاکی از آن است که این نمایشگاه‌ها در جهت ایجاد نگرشی مثبت نسبت به فرهنگ و تمدن ایران در سطح بین‌المللی نقشی مؤثر داشته‌اند. بررسی بازخوردهای این رویدادها نشان می‌دهد که جامعۀ علمی و فرهنگی جهان به اصالت و ارزشمندی هنر ایران اذعان و بر ارزش و اهمیت آن تأکید کرده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

An Analytical Study of the Role of Iranian Art and Industry Exhibitions in London (1930) and Leningrad (1935) in Presenting Iranian Civilization during the First Pahlavi Era (Based on Historical Documents)

نویسندگان [English]

  • Seyed Masoud Seyed Bonakdar 1
  • Vahid Emami Jomeh 2
1 Associate Professor, Department of History, University of Isfahan, Isfahan, Iran.
2 Ph.D. Candidate in Post-Islamic History of Iran, University of Isfahan, Isfahan, Iran.
چکیده [English]

Purpose: This study seeks to examine the role of the international exhibitions of Iranian art and crafts held in London (1931) and Leningrad (1935) in promoting Iranian art and civilization and in advancing the global status of Iranian studies. It aims to analyze and evaluate the impact of these exhibitions on enhancing Iran’s cultural and international position. These events offered a unique opportunity for invaluable historical artifacts from major Iranian collections—such as those of the Golestan Palace, Astan Quds Razavi, the Shrine of Hazrat Masoumeh, the Sheikh Safi al-Din Ardabili Complex, and the Museum of Ma’aref—to be displayed for the first time before international scholars, artists, and audiences. All items were temporarily loaned abroad and subsequently returned to Iran upon the exhibitions’ conclusion.
Method and Research Design: The research adopts a descriptive–analytical approach grounded in historical documents and archival materials.
Findings and Conclusions: The findings indicate that, during the Pahlavi era, the Iranian government—aligned with the intellectual and elite class—sought to project an image of a modernized nation and to strengthen its cultural and international identity. Participation in such exhibitions not only facilitated cultural interaction but also contributed to the improvement of diplomatic relations. Iran effectively utilized this historic opportunity to showcase a wide range of its artistic and historical treasures to a global audience. Historical evidence demonstrates that these exhibitions significantly shaped positive perceptions of Iranian culture and civilization at the international level. Moreover, scholarly and cultural reactions from around the world acknowledged the authenticity and artistic value of Iranian heritage.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Art exhibitions
  • Handicrafts
  • Iran
  • London
  • Leningrad
  • First Pahlavi era

مراجع

اسناد
الف- اسناد منتشرنشده
سازمان اسناد و کتاب‌خانۀ ملی ایران (ساکما)
3759-240؛ 15401-240؛ 59665-240؛ 101803-240؛ 107438-240؛ 3512-291؛ 6486-293؛ 11891-296؛ 955-297؛ 2407-297؛ 12153-297؛ 16725-297؛ 21224-297؛ 26184-297؛ 27954-297؛ 28184-297؛ 37558-297؛ 299-310؛ 9117-310؛ 9118-310؛ 37923-310؛ 51765-310؛ 52038-310؛ 52072-310؛ 52079-310؛ 52105-310؛ 43395-999.
سازمان کتاب‌خانه‌ها، موزه‌ها و مرکز اسناد آستان قدس رضوی (ساکماق)
76751؛ 101707؛ 129021.
مرکز اسناد آستان مقدس حضرت فاطمۀ معصومه (س) (ماآمف)
21754.
مرکز اسناد ریاست‌جمهوری اسلامی ایران (مارجا)
13455.
مرکز اسناد تاریخی کاخ گلستان
439718.
ب- اسناد منتشرشده
اسنادی از باستان‌شناسی در ایران (حفریات، عتیقات و بناهای تاریخی). (1380). (روح‌الله بهرامی و عیسی عبدی، کوشش‌گران). تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
کتاب
بانی‌مسعود، امیر. (1400). ایران و نمایشگاه‌های جهانی؛ از غرفۀ 1867 پاریس تا پاویون 2020 دوبی. مشهد: کتابکدۀ کسری.
پوپ، آرتر؛ اکرمن، فیلیس. (1394). سیری در هنر ایران. (ج13). (سیروس پرهام، ناظر ترجمه). تهران: علمی‌وفرهنگی.
ذکاءالملک، محمدعلی. (2535). مقالات فروغی. (ج2). بی‌جا: یغما.
سیدبنکدار، سیدمسعود. (1402). مجموعۀ یشم‌های نفیس گنجینۀ کاخ گلستان. تهران: مجموعۀ میراث جهانی کاخ گلستان.
صدیق، عیسی. (1336). تاریخ فرهنگ ایران. تهران: دانشگاه تهران.
صدیق، عیسی. (1353). یادگار عمر: خاطراتی از سرگذشت دکتر عیسی صدیق. (ج3). بی‌جا: چاپخانۀ وزارت فرهنگ و هنر.
صدیق، عیسی. (1354). یادگار عمر: خاطراتی از سرگذشت دکتر عیسی صدیق. (ج2). بی‌جا: بی‌نا.
طرفداری، علی‌محمد. (1398). از گنج‌یابی تا باستان‌شناسی: ایران‌شناسان اروپایی و باستان‌شناسی ایران در دورۀ قاجار و پهلوی اول. تهران: سازمان اسناد و کتاب‌خانۀ ملی ایران.
گیرشمن، تانیا. (1389). من هم باستان‌شناس شدم!. (فیروزه دیلمقانی، مترجم). تهران: بنیاد فرهنگ کاشان.
مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی. دورۀ 7، جلسۀ 172، 12آبان1309ش.
معصومی، غلام‌رضا. (2535). باستان‌شناسی ایران (از 2407 تا 2535 شاهنشاهی). تهران: بی‌نا.
مینوی، مجتبی. (1351). نقدِ حال. تهران: خوارزمی.
مینوی، مجتبی. (1369). تاریخ و فرهنگ. بی‌جا: خوارزمی.
نفیسی، سعید. (1345). تاریخ معاصر ایران. بی‌جا: بی‌نا.
نگهبان، عزت‌الله. (1376). مروری بر پنجاه سال باستان‌شناسی ایران. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور.
هاکس، مریت. (1371). ایران: افسانه و واقعیت: خاطرات سفر به ایران. (محمدحسین نظری‌نژاد و دیگران، مترجمان). مشهد: آستان قدس رضوی.
هرتسفلد، ارنست. (بی‌تا). راپرت دربارۀ حالت کنونی أَطلال شهر پارسه (پِرْسِپُلیس) معروف بتخت‌جمشید و پیشنهادهائی برای حفظ آن با سی ورقۀ تصویر و یک نقشه. (مجتبی مینوی طهرانی، مترجم). بی‌جا: بی‌نا.
مقاله
سیدبنکدار، سیدمسعود؛ امامی‌جمعه، وحید. (1397). «بررسی مقابر پادشاهان صفویۀ مدفون در حرم حضرت معصومه (ع)». نشریۀ تاریخ‌اندیش، سال 1، ش1، صص 21 تا 46.
سیدبنکدار، سیدمسعود؛ امامی‌جمعه، وحید. (1398). «بررسی اسنادیِ وضعیت اموال دولتی (بیوتات سلطنتی) در دورۀ احمدشاه قاجار (مطالعۀ موردی: کاخ گلستان)». مجلۀ تاریخ‌نامۀ ایران بعداز اسلام، سال 10، ش21، صص 1 تا 32، DOI:10.22034/JIIPH.2019.10345.
سیدبنکدار، سیدمسعود؛ امامی‌جمعه، وحید. (1399). «وضعیت اشیا و آثار متعلق به بقعۀ شیخ‌صفی‌الدین اردبیلی از دورۀ صفویه تا پهلوی اول برپایۀ اسناد». مجلۀ مطالعات تاریخ فرهنگی (پژوهش‌نامۀ انجمن ایرانی تاریخ)، سال 11، ش44، صص 31 تا 69.
صادقی، زهرا. (1388). «ایران و انگلستان (نمایشگاه بین‌المللی صنایع مستظرفۀ ایران در لندن 1309ش/1931م)». نشریۀ تاریخ روابط خارجی، ش 38-39، صص 192 تا 233.
طرفداری، علی‌محمد. (1401). «بررسی روند و رویکردهای برگزاری مراسم «هزارۀ فردوسی» 1313ش در جهان». مجلۀ گنجینۀ اسناد، 32(4)، صص 46 تا 76، DOI:10.30484/ganj.2022.2956.
طرفداری، علی‌محمد. (1403). «پیوند ملی‌گرایی شاهنشاهی و برپایی مراسم هزارۀ فردوسی در دورۀ پهلوی اول». مجلۀ تاریخ اسلام، 25(2)، صص 179 تا 211، DOI:10.22081/hiq.2022.60461.2156.
روزنامه‌ها، مجلات و نشریات
روزنامۀ اطلاعات، ش1187، 24آبان1309ش.
روزنامۀ اطلاعات، ش1206، 16آذر1309ش.
روزنامۀ اطلاعات، ش1224، 8دی1309ش.
روزنامۀ اطلاعات، ش1227، 11دی1309ش.
روزنامۀ اطلاعات، ش1230، 16دی1309ش.
مجلۀ یغما، سال 19، ش2، اردیبهشت 1345ش، صص 98 تا 107.
نشریۀ تعلیم‌وتربیت، سال 5، ش 7-8، مهروآبان 1314ش، صص 389 تا 417.
نشریۀ دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، سال 12، ش2، دی 1343، صص 216 تا 236.
منابع لاتین
Book
Catalogue of International Exhibition of Persian Art. (1931). Royal Academy of Arts: Great Britain.
Ivan, Szanto; Kadoi, Yuka. (2019). The Reshaping of Persian Art: Art Histories of Islamic Iran and Beyond. Piliscsaba: The Avicenna Institute of Middle Eastern Studies.
Article
Wood, Barry D. (2000). “A Great Symphony of Pure Form”: The 1931 International Exhibition of Persian Art and Its Influence. Ars Oreintalis, Freer Gallery of Arts, The Smithsonian Institution and Department of the History of Art, University of Michigan, Vol. 30, pp 113-130, DOI:10.2307/4434265.
Newspapers, magazines and periodicals
Beaux-Arts, 20 September 1935, No. 142.
The Near East and India, 29 August 1935.
The Near East and India, 12 September 1935.
The Times, 5 January 1931.
The Times, 10 September 1935
The Times, 11 September 1935.
The Times, 12 September 1935.
The Times, 15 September 1935.

فایل ها

سابقه مقاله

  • تاریخ دریافت: 16 آذر 1403
  • تاریخ بازنگری: 23 آذر 1403
  • تاریخ پذیرش: 05 اسفند 1403

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار