نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• زهرا سلطانی ¹
• حمید فرهمند بروجنی ²
• عباس عابد اصفهانی ³
• حسین احمدی ⁴

¹ کارشناس ارشد مرمت اشیاء فرهنگی و تاریخی، دانشگاه هنر اصفهان، دانشکده مرمت (نویسندة مسئول)

² دانشجوی دکتری مرمت اشیای فرهنگی و تاریخی، مربی وعضو هیئت علمی دانشگاه هنر اصفهان

³ عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی خوراسگان (اصفهان)

⁴ استادیار مرمت اشیای فرهنگی و تاریخی دانشگاه هنر اصفهان

چکیده

از بین لوازم کتابت و خوشنویسی، مرکب در نزد کاتبان و خوشنویسان ارزش ویژه­ای داشته است چنان­که یک چهارم حُسن خط را در گرو مرغوبیت مرکب دانسته­ اند. متأسفانه استفادۀ فراوان مرکب ­سازان امروزی از مواد نامرغوب و عدم دقت لازم در فرآوری مرکب_­ها، و یا شاید عدم آگاهی آن ها از ترکیب مرکب ­های مرغوب قدیمی و در عمده­ ای از موارد سودجویی برخی، آثار ارزشمند خوشنویسان را که دیر یا زود جزء آثار موزه ای و ملی قرار می گیرد؛ در گذر زمان دچار آسیب­ های جدی مثل رنگ­پریدگی، کپک، ریزش رنگ و نظایر آن کرده است. از­آنجا که کارهای پژوهشی صورت گرفته در این زمینه هنوز به درستی راهگشایی در این زمینه نبوده است؛ پس، پژوهش در این زمینه امری لازم است.
هدف: هدف این پژوهش بررسی تأثیرات افزودنی حنا و نمک بر روی مرکب سنتی است.
روش و رویکرد پژوهش: روش یافته ­اندوزی کتابخانه ­ای، آزمایشگاهی، اینترنتی و روش پردازش داده ­ها، توصیفی-تحلیلی­ است. در این پژوهش پس از ساخت هفت نمونه مرکب مشکی با استفاده از رساله ­های کهن، پیرسازی تسریعی شامل آزمون­ های نور، کپک و دما بر روی نمونه­ ها بر طبق استاندارد انجام شد؛ سپس با استفاده از دستگاه pH­سنج و رنگ سنج، نمونه ها pH­سنجی و رنگ سنجی شدند. و درآخر با منابع و اطلاعات موجود، تحلیل و نتیجه­ گیری ­شد.
یافته های پژوهش: پس از بررسی­ های آزمایشگاهی معلوم شد، حنا علاوه بر خاصیت رنگدهی از رشد کپک­ها در مرکب، چه به صورت مایع و چه مرکب بر روی کاغذ جلوگیری می کند؛ البته غلظت حنا، در خاصیت میکروب­کشی آن تأثیر دارد .قابل ذکر است که مقدار زیاد حنا (معادل 14 گرم) به دلیل خاصیت اسیدی آن باعث رنگ پریدگی(تغییر رنگ) مرکب می شود؛ کمترین مقدار نمک نیز (معادل 1 گرم) علاوه بر جلوگیری از رشد کپک، مایۀ ثبات و دوام بیشتر مرکب بر روی کاغذ می­شود.

کلیدواژه‌ها

• خوشنویسی
• کیفیت مرکب ایرانی
• افزودنی‌ها
• حنا
• نمک

موضوعات

• مطالعات آرشیوی

عنوان مقاله [English]

The effects of additives on Iranian ink: henna and salt

نویسندگان [English]

• Zahra Soltani ¹
• Hamid Farahmand Borojani ²
• Abbas Abed Esfahani ³
• Hossein Ahmadi ⁴

¹ M.A, Restoration of Cultural & Historical Objects, Esfahan University of Art

² Ph.D Student, Restoration of Cultural & Historical Objects, Esfahan University of Art

³ Islamic Azad University, Khoraskaan, Esfahan

⁴ Assistant Professor, Restoration of Cultural & Historical Objects, Esfahan University of Art

چکیده [English]

Purpose: Among the methods of writing and calligraphy, ink had a special value to Iranian writers and calligraphers: one fourth of the beauty of handwriting was deemed to belong to ink. Unfortunately, excessive use of low quality materials, inaccurate processing, lack of knowledge, or in some cases, jobbery has put valuable works of calligraphy in serious danger of distortion, mold growth, and color bleeding. This study examines the effects of adding henna and salt to the traditional ink. Our aim has been to answer the these two questions: 1) How far does salt and henna extract prevent the growth of mold? 2) Do they enhance the stability of ink on the paper?
Method/Research Design: We produced seven samples of black ink, made according to old manuals. We then implemented accelerated aging processes on the samples, using light, mold, and temperature tests. Measurement of the result was carried out by a pH-meter and a colorimeter.
Findings: Laboratory studies showed that not only does henna have colorific properties but it also prevents the growth of mold in both liquid or dry ink on paper. However, the density of henna affects the germicide property of ink. It is notable that because of the acidic nature of henna, a substantial amount of it (equal to 14 gram) leads to ink pallor and cellulose erosion and destruction. In addition, the minimum amount of salt (equal to 1 gram) helps the stability and durability of ink, as well as prevention of mold. It also controls the erosion and destruction of the cellulose.

کلیدواژه‌ها [English]

• calligraphy
• Iranian ink
• additives
• henna
• salt