نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• سیمین ستایش ¹
• میرصمد موسوی ²
• مهدی عبادی ³

¹ دانشگاه تبریز، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، گروه تاریخ دانشکاه محقق اردبیلی دانشکده علوم اجتماعی مدرس گروه تاریخ

² استادیار گروه تاریخ دانشگاه پیام نور واحد اردبیل، اردبیل، ایران.

³ دانشیار، گروه تاریخ و تمدن ملل اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

چکیده

تاریخ‌نگاریِ اسنادی در طرح روایتی دقیق‌تر از گزاره‌های تاریخی اهمیت بسیاری دارد. سند نویافتۀ گزارش کارگزار وزارت امور خارجه از غارت اردبیل (1327ق/1288ش) به‌عنوان منبعی دست‌اول، امکان تحلیل دقیق‌تر واقعۀ غارت اردبیل و پیامدهای آن را فراهم می‌کند و به فهم تاریخ خُرد وقایع مشروطه کمک می‌کند.
هدف: بررسی غارت اردبیل در سال 1327ق و پیامدهای آن براساس سند گزارش کارگزار وزارت امور خارجه.
روش: پژوهش حاضر با شیوۀ توصیفی-تحلیلی مبتنی‌بر متن سند و منابع کتاب‌خانه‌ای انجام شده‌است.
یافته‌ها و نتیجه‌گیری: این سند شواهد جدیدی از نقش کنش‌گران محلی و پیامدهای اقتصادی و اجتماعی حاصل‌از غارت اردبیل را نشان می‌دهد. برطبق نتایج حاصل‌از این سند، کارشکنی‌های روسیه، توقف نیروهای دولتی در سراب، و خروج ستارخان، سبب شکست مقاومت مردم و نیروهای نظامی شد و با ورود مدافعان سلطنت، اهالی اردبیل حوادث مصیبت‌بار اقتصادی‌ای همچون ویرانی بازارها و روستاهای اطراف، ازدست‌رفتن سرمایه، کاهش درآمدهای حاصل‌از صدور تذکره، و مهاجرت نیروی کار به باکو را متحمل شدند. تبعات اجتماعی این حادثه ازجمله آسیب به محلات، خانه‌ها و بقاع متبرکه؛ قتل، غارت و شکنجۀ اهالی؛ گسترش فقر، ناامنی، بی‌خانمانی و بی‌سرپرستی خانوارها؛ و تسلط روسیه و ارامنه بر شهر مدت‌های مدیدی ادامه یافت.

کلیدواژه‌ها

• اردبیل
• دوران مشروطه
• سند گزارش کارگزار وزارت خارجه
• غارت اردبیل

موضوعات

• تحقیقات تاریخی مبتنی بر اسناد

عنوان مقاله [English]

The Plunder of Ardabil during the Constitutional Period: Insights from a Newly Discovered Document—The Report of the Ministry of Foreign Affairs Agent to the Second National Consultative Assembly

نویسندگان [English]

• Simin Setayesh ¹
• Mirsamad Mousavi ²
• Mahdi Ebadi ³

¹ University of Tabriz, Faculty of Law and Social Sciences, Department of History

² Assistant Professor, Department of History, Payam Nour University, Ardabil, Iran

³ Associate Professor, Department of History and Civilization of Islamic Nations, Faculty of Theology and Islamic Studies, Payame Noor University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

Purpose: Documentary historiography holds significant importance in crafting a more precise narrative of historical propositions; the newly discovered ‘Report of the Foreign Ministry Agent on the Looting of Ardabil in 1327 AH’ serves as a primary source, facilitating a detailed analysis of this event and its consequences, thereby contributing to the micro-historical understanding of the Constitutional Era. Therefore, the Purpose of the present study is to investigate the looting of Ardabil in 1327 AH and its consequences based on the report of the Foreign Ministry Agent.
Method and Research Design: This study adopts a descriptive-analytical approach, relying on the document text and library sources.
Findings and Conclusion: The document provides new evidence regarding the roles of local actors and the economic and social consequences of the looting of Ardabil. According to the document’s account, Russian obstructionism, the halt of government forces in Sarab, and the flight of Sattar Khan led to the collapse of Ardabil’s resistance. Following the entry of royalist forces, the city’s inhabitants endured severe economic repercussions, including the destruction of markets and surrounding villages, loss of capital, reduced income from passport issuance, and migration of the workforce to Baku. The social ramifications persisted for an extended period, encompassing damage to neighborhoods, homes, and sacred shrines, murder, looting, torture, widespread poverty, insecurity, homelessness, loss of family guardians, and the dominance of Russia and Armenians over the city.

کلیدواژه‌ها [English]

• Ardabil
• Constitutional Era
• Foreign Ministry Agent’s Report
• Looting of Ardabil