نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• جمشید نوروزی ¹
• معصومه حنیفه ²

¹ دانشیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات،دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.

² پژوهشگر پسادکتری، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران.

چکیده

اسناد آرشیوی، از منابع اطلاعاتی دست‌اول برای اعتباربخشی به مطالعات تاریخی است و به‌کمک آن، می‌توان روایات تاریخی را نقد و بررسی و تکمیل کرد. این پژوهش، برآن است تا به اسناد و مراکز آرشیوی، نه به دید منبع پژوهش، بلکه به‌عنوان سوژۀ پژوهش توجه کند. در این راستا، سعی می‌شود تا از طریق برجسته‌ساختن برخی داده‌ها و روایات تاریخی مندرج در اسناد فارسیِ «مرکز تألیف، اسناد و نشرِ نجف‌الأشرف» و نیز بررسی و تحلیل کمی عناوین گوناگون آن، به بررسی تأثیر و اهمیت این اطلاعات در غنای پژوهش‌های تاریخ معاصر ایران و منطقۀ عراق عرب پرداخته شود.
هدف: بررسی اهمیت اسناد فارسیِ «مرکز تألیف، اسناد و نشر نجف‌الأشرف» برای تکمیل مطالعات تاریخ معاصر ایران و عراق عرب، و برجسته‌ساختن برخی داده‌ها و روایات تاریخی مندرج در این اسناد.
روش: این پژوهش، با استفاده از روش کمی و رویکرد توصیفی-تحلیلی و برمبنای 4411 عنوان سند فارسیِ فهرستِ «دلیل الوثائق الفارسیه» انجام شده‌است.
یافته‌ها: دستاوردهای پژوهش، بیانگر آن است که اسناد فارسی مرکز نجف‌الأشرف، داده‌های مفید و متنوعی را درزمینۀ مطالعات تاریخ روابط ایران و عثمانی، رقابت دینی میان مذاهب شیعه و سنی، اوضاع زندگی اتباع و زوار ایرانی در عتبات، نزاع و ارتباطات میان اتباع در عراق عرب، جمعیت ایرانیان مقیم عتبات، و هم‌چنین حضور و نفوذ دولت ایران و علمای ایرانی در منطقه در اواخر قاجار، ارائه می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

• نجف‌الأشرف (مرکز تألیف
• اسناد و نشر نجف‌الأشرف)
• اسناد
• عتبات
• دلیل الوثائق الفارسیه
• قاجاریه

موضوعات

• مطالعات آرشیوی

عنوان مقاله [English]

An Analytical Study of the Archival Contents of Dalīl al-Vathāʾiq al-Fārsīyah and Their Relevance to Modern Iranian Historiography

نویسندگان [English]

• Jamshid Noroozi ¹
• Masoumeh Hanifeh ²

¹ Associate Professor , Department of History, Faculty of Literature, Alzahra University, Tehran, Iran.

² Postdoctoral Researcher, Department of History, Faculty of Literature, Alzahra University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

Archival documents are primary sources that give historical research greater legitimacy by allowing scholars to critique, evaluate, and refine historical narratives. The present study considers archival documents and archival centers not just as research materials but also as research topics in themselves. By emphasizing selected data and historical accounts preserved in the Persian documents of the “Center for Compilation, Documentation, and Publication of Najaf al-Ashraf” and through a quantitative review and analysis of their different categories, the study investigates the impact and importance that these materials could have on enriching the research on contemporary history with regard to Iran and Iraq.
Purpose: The objective of this paper is to explain the value of the Persian documents kept in the Najaf al-Ashraf Center for promoting modern Iranian and Iraqi history research, underlining some historical data included within these records.
Method and Research Design: this paper uses a quantitative method in combination with a descriptive–analytical approach, based on 4,411 Persian document titles listed in Dalīl al-Vathāʾiq al-Fārsīyah.
Findings and Conclusion : The findings show that the Persian documents of the Najaf Center encompass varied and rich information concerning the history of Iranian-Ottoman relations; religious competition between Shi‘i and Sunni communities; living conditions of Iranian subjects and pilgrims in the Holy Shrines; interactions and conflicts among Iranian residents in Iraq; demographic information about Iranians living in the Holy Shrines; and the presence and influence of the Iranian state and Iranian clerics in the region during the late Qajar period.

کلیدواژه‌ها [English]

• Najaf al-Ashraf
• Archival Documents
• Holy Shrines
• Dalīl al-Vathāʾiq al-Fārsīyah
• Qajar