نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

• مرتضی دهقان نژاد

دانشیار گروه تاریخ دانشگاه اصفهان

چکیده

در مقالۀ حاضر سعی بر این است که ضمن تشریح بسترهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی ایجاد بانک استقراضی روس، نقش این بانک در اقتصاد ایران مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد. با این هدف، سابقۀ ایجاد بانک در ایران از جمله بانک شاهنشاهی به طور کلی و بانک استقراضی به طور اخص مورد توجه قرار گرفته است. نگارنده با استناد به مفاد قرارداد تنظیم شده و عملکرد بانک مزبور نتیجه می‌گیرد که دولت روسیه با ایجاد این بانک درصدد تثبیت سلطۀ سیاسی خود و به نوعی سلطۀ پایدار اقتصادی بوده است. بانک استقراضی می‌کوشیده است در قالب فعالیت‌های اقتصادی منابع مالی ایران را جذب و به روسیه منتقل کند و دولت روسیه نیز با تمام قوا در خدمت آن قرار داشته است. به اعتقاد نگارنده از منظر اقتصاد سیاسی است که می‌توان دست‌اندازی‌های روسیه به ایران را توجیه کرد و به تحلیل جایگاه بانک استقراضی روس به عنوان شعبه‌ای از ساختار سرمایه‌داری نوپای روسیه پرداخت. جایگاه بانک استقراضی در اقتصاد و سیاست ایران با طرح موضوعاتی نظیر نقش آن به عنوان ابزار فشار بر نخبگان، تاثیر آن بر تجار و تجارت در ایران، سرمایه‌گذاری بانک مزبور در صنعت نفت ایران، خروج پول نقره از کشور و کاهش ارزش پول، بانک راه نفوذ اقتصادی - سیاسی روسیه در ایران و کارشکنی این بانک در ایجاد بانک ملی پی‌گرفته می‌شود.

کلیدواژه‌ها

• بانک استقراضی
• روسیه
• بازار
• قدرت انحصاری
• آثار اقتصادی
• آثار اجتماعی
• بازرگانان
• بازرگانی خارجی
• ایران
• سیاست بازدارندگی
• توسعه اقتصادی
• بانک ملی ایران
• قاجاریه
• استقلال سیاسی
• استقلال اقتصادی
• بانک شاهنشاهی

موضوعات

• تحقیقات تاریخی مبتنی بر اسناد

عنوان مقاله [English]

A Review on the Role of Esteqrāzi Bank in Iran’s Economy

نویسنده [English]

• Morteza Dehqannejad

چکیده [English]

In this article an attempt has been made to explain the economic, political and social fundaments

for establishing the Russian Esteqrazi Bank in Iran and to analyze the role of this bank in

the economy of Iran. Firstly, the overall history of establishing banks in Iran, such as the

Shahanshahi (imperial) bank is presented and the background of establishing the Esteqrazi

Bank is discussed. According to the treaty signed between Iran and Russia and the functioning

of the Esteqrazi Bank, the author concludes that the Russian government aimed to stabilize its

political dominance over Iran and to create some kind of sustainable economic dominance by

establishing the Esteqrazi Bank. This bank tried to attract the financial resources of Iran and

transfer them to Russia under the veil of economic activities. The author believes that it is from

a socio-political viewpoint that the encroachments of Russia upon Iran could be justified and

it is from this viewpoint that the role of the Esteqrazi Bank could be analyzed as a branch of

the novice capitalistic structure of Russia. The article continues with more information about

the status of the Esteqrazi Bank in Iran’s economy and politics by discussing issues such as:

the bank’s role as a tool to exert pressure on the elite, its impact on traders and trade in Iran,
investment of this bank in Iran’s oil industry, exit of silver money from Iran and devaluation of
Iran’s currency, and the bank’s betrayal for establishing Iran’s national bank.

کلیدواژه‌ها [English]

• Esteqrazi Bank, Russia, Bazaar,Monopolized power, Economic impacts ,Social impacts,
• Traders, Foreign trade, Iran, Prevention policy,Economic development, Iran Melli (national)
• Bank,Qajar Dynasty, Political independence, Economic independence, Shahanshahi
• (imperial) Bank