نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• سیدصدرالدین موسوی جشنی ¹
• مسعود درودی ²
• انسیه اسلانی کتولی ³

¹ عضو هیئت علمی دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران و عضو وابسته پژوهشکده امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی

² دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه تهران

³ کارشناسی ارشد علوم سیاسی- گرایش اندیشه سیاسی در اسلام- پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر،  بررسی نحوة صورت­بندی گفتمانیِ خرده­گفتمان­های موجود در گفتمان علمای شیعه و واکاوی چگونگی ظهور این خرده­گفتمان­ها و مداقة تاریخی- گفتمانی در اندیشه­ورزی این خرده­گفتمان­ها در باب مشروطیت است.
روش/رویکرد پژوهش: این مقاله،  بااستفاده از روش گفتمانی «تضادمحور» میشل­پشو و اتخاذ رویکردی تاریخی– تحلیلی به بررسی صورت­بندی گفتمانی علمای شیعه در انقلاب مشروطه پرداخته است.
یافته­ها و نتایج پژوهش: انقلاب مشروطه یکی از نقاط عطف تاریخی و بی­نظیر در تاریخ ایران معاصر محسوب می­شود. در این برهه، اندیشه­ها،  نظرها،  و گفتمان­های مختلفی از بطن جامعه سربرآوردند.براین­اساس،  خرده­گفتمان­های موجود در گفتمان عام روحانیت شیعی،  به مؤلفه‌ها و عناصر اصلی مدرنیته بی­توجه بودند و بیشتر باتوجه به کنش گفتمان­های رقیب(اعم از نظری و عملی)  و در تضاد با یکدیگر بودند که به تولید متون و مفاهیم در باب مشروطه پرداخته و نسبت خویش را با مشروطیت تعیین کردند. این امر باعث شد که این گفتمان­ها از درک واقعی مدرنیته عاجز باشند و در نسبت خود با آموزه­های مشروطیت ناسازواری­های زیادی داشته باشند. گو اینکه همین ناسازواری در ماهیت انقلاب مشروطیت در ایران باعث ابهام و بعدها شکست این جنبش گشت.
 

کلیدواژه‌ها

• انقلاب مشروطیت
• گفتمان علمای شیعه
• خرده­ گفتمان­ های شریعت­ محور
• عدالت­ محور و نوگرایی­ دینی
• نظریه گفتمانی تضاد محور
• صورت­بندی گفتمانی

عنوان مقاله [English]

Shia Ulama Discourses in the Iranan Constitutional Revolution (1905-1911)

نویسندگان [English]

• Seyyed Sadrudin Mosavi Jashni ¹
• Masoud Darroudi ²
• Enseye Aslani Katoli ³

¹

²

³

چکیده [English]

Purpose: Attempts to unravel the discursive discourses of Shia Ulema in the Iranian Constitutional Revolution.
Methodology/Approach: Michel Pecheux’s antagonism-based discourse analysis is employed.
Findings and Conclusion: Three rival sub-discourses, namely Sharia- oriented, Justice – oriented, and  modernist were identified. Noneconsidered components of the modernity of the Constitutional Revolution, but merely focused on actions (both theoretical and practical) of the other two. As a result, they failed to understand the nature of modernity, and their understanding of Revolution was paradoxical. Such paradoxical understanding caused ambiguity and later led to the failure of the movement

کلیدواژه‌ها [English]

• Iran- Constitutional Revolution
• Shia Ulama- modernity - Sharia- discourse- antagonism based discursive theory
• discursive articulation