نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• رضا معینی رودبالی ¹
• محمدرضا نصیری ²
• علی بیگدلی ³
• علی رضا علی صوفی ⁴

¹ دانشجوی دکتری تاریخ ایران اسلامی دانشگاه پیام نور

² استاد گروه تاریخ دانشگاه پیام نور

³ استاد گروه تاریخ دانشگاه شهید بهشتی

⁴ دانشیار گروه تاریخ دانشگاه پیام نور

چکیده

هدف: دورة پهلوی اول، از نقاط عطف تاریخ معاصر‌ایران محسوب می‌شود. رضاخان سردارسپه، که با کودتای سوم اسفند 1299زمینة صعود خود را به مراحل بالای قدرت فراهم نمود، در 1304 و با تشکیل مجلس مؤسسان، به تخت سلطنت جلوس کرد. وی با تثبیت قدرت مرکزی و جلوس بر تخت سلطنت در صدد برآمد شورش‌های عشایری در سطح کشور را نیز به انحاء مختلف سرکوب نماید. ازجمله سیاست‌هایی که رضاشاه برای سرکوب ‌ایلات و عشایر به کار برد، خلع سلاح، تخته‌قاپو، و متحد‌الشکل کردن لباس آنها بود. هدف ‌این پژوهش، بررسی پیامدهای یکی از سیاست‌های عشایری پهلوی اول( تخته‌قاپو) در‌ایالت فارس و در بعد اقتصادی و مالیاتی می‌باشد. 
 روش/رویکرد پژوهش:‌این پژوهش با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و اسناد و مدارک آرشیوی تألیف شده است. 
یافته‌ها و نتایج:  اجرای سیاست تخته‌قاپو(اسکان)‌ ایلات و عشایر فارس به‌دلیل عدم آشنایی با روحیات کوچ‌نشینان موفقیت‌آمیز نبود. باوجود الغای مالیات‌ ایلی اغنام و احشام توسط مجلس شورای ملی از خانواده‌های تخته‌قاپو شده،  مأموران وصول مالیات همچنان ‌این مالیات را از مردم مطالبه می‌نمودند. سرانجام، درنتیجة فشار دولت و حکومت نظامی ‌در وصول مالیات و اسکان آنان، نارضایتی عمیقی در میان عشایر نمودار شد و زمینه‌های یک شورش عشایری عمومی ‌را ‌ایجاد نمود.

کلیدواژه‌ها

• رضاشاه
• تخته‌قاپو
• فارس
• ‌ایلات و عشایر
• مالیات

عنوان مقاله [English]

Forced settlement of nomads during Reza Shah Pahlavi reign (1925-1941): Economic consequences based on archival records

نویسندگان [English]

• reza Moeini-Rudbali ¹
• Mohammad Reza Nasiri ²
• Ali Bigdeli ³
• Ali Reza Alisofi ⁴

¹

²

³

⁴

چکیده [English]

Purpose: Reza Shah’s reign (1925-1941) was turning point in the modern history of Iran. After the consolidation of his power, he launched a policy of cracking down and forced re-ettlement of nomads to prevent future revolts. The policy included disarming, forced relocation and imposing a uniform dress. This paper looks into the economic consequences of the policy in Fars province in southeast Iran where the Ghashghaei tribe was dominant. 
Methodology / Approach: Evidence from primary sources held in the Iranian National Archives makes the basis for analysis. 
Findings and Conclusion: The forced settlement policy was not successful because the agents implementing it were not familiar with the nomads’ culture and morale. Despite the abolition of tribal livestock taxes by the National Legislative Assembly (the Majles), military officers continued to levy the tax on settled people. As a result, widespread discontent led to a general uprising.

کلیدواژه‌ها [English]

• Reza Shah
• forced settlement
• Fars
• tribes and nomads
• tax