نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• سید محمود سادات ¹
• مرتضی نورائی ²
• حسین میرجعفری ²

¹ دانشجوی دکتری تاریخ محلی دانشگاه اصفهان

² استاد تاریخ گروه تاریخ دانشگاه اصفهان

چکیده

روی کار آمدن نظام کمونیستی در شوروی، باعث تغییر قوانین این کشور شد. یکی از این قوانین، قانون تابعیت بود که دولت شوروی با استناد به آن دست به تبعید گستردۀ ایرانی‌ها از این کشور زد. این افراد، در صنایع شوروی کار می‌کردند. دولت ایران، در ابتدا، سعی کرد که از نیروی کار این افراد متخصص و فنی در نوسازی دورۀ رضاشاه استفاده کند؛ اما در دورۀ بعد، به دلیل فعالیت‌های تبلیغی و جاسوسی شوروی در ایران، که برخی از این افراد هم در آن دخیل بودند، رویکرد حکومت نسبت به استفاده از این افراد تغییر کرد. با اطلاع دولت ایران از عمق فعالیت‌های شوروی در ایران و نقش افراد تبعید شده، نوع تعامل دولت ایران با این افراد از اقتصادی (استفاده از آن‌ها به عنوان نیروی کار) به امنیتی (تحت نظر و کنترل دائم) تغییر یافت. این پژوهش، به دنبال بررسی تبعید ایرانیان در فاصلۀ سال‌های 1305-1320 است.
روش پژوهش: پژوهش حاضر، با روش تحلیلی- تاریخی با تکیه بر اسناد و مدارک تاریخی پایگاه‌های آرشیوی و متون اصلی انجام شده است.
فرضیه پژوهش: استفاده دولت شوروی از تبعیدیان به عنوان جاسوس و مبلغ افکار کمونیستی بر نحوۀ تعامل دولت ایران با این افراد و استفاده از نیروی کار آنان تاثیر داشته است.
یافته‌های پژوهش: دیدگاه حکومت نسبت به استفاده از تبعیدی‌ها به عنوان نیروی کار موثر و اقتصادی در نوسازی دورۀ رضاشاه به عناصر نفوذی و جاسوسان بیگانه تغییر یافت.

کلیدواژه‌ها

• مهاجران
• تبعیدی ها
• شوروی
• ایران
• فعالیت های جاسوسی
• نوسازی رضاشاه

عنوان مقاله [English]

A Study on the Expelling of Iranian Emigrants from the Soviet Union to Iran (1926-1941)

نویسندگان [English]

• Mahmood Sadat ¹
• Morteza Nouraei ²
• Hosein Mirjafari ²

¹

²

چکیده [English]

Purpose: The advent of communism in the Soviet Union caused many changes in the country's laws, one of which was the allegiance law. The government expelled many Iranians who worked in the Soviet industry, in accordance with this law. Iran's government in the Reza Shah era had first tried to employ an expert and professional emigrant workforce in modernization, however, in the following era the government's approach to these people changed from an economic to a security one (i.e. keeping them under permanent surveillance) due to espionage activities of the Soviet Union in Iran involving the help of the emigrants. This study attempts to investigate the expelling of Iranian emigrants from Russia from 1926 to 1941.
Methodology/Approach: This study analyzed history on the basis of historical documents in archival databases and original texts.
Research Hypothesis: The employment of emigrants by the Soviet Union as spies who helped in spreading communism in Iran affected the interactions of Iran's government with these emigrants.
Findings: TheIran's government's approach toward the expelled emigrants changed from viewing them as an influential and economically valuable workforce in the Reza Shah Modernization era to that of foreigner spies and infiltration agents.

کلیدواژه‌ها [English]

• expelled emigrants
• the Soviet Union
• Iran
• espionage acts
• Agabekov memories
• Reza Shah modernizations