نویسنده

عضو هیئت علمی دانشگاه امام حسین(ع)

چکیده

ایلات و عشایر از نیروهای سیاسی-اجتماعی مؤثر در تاریخ ایران بوده‌اند و بسیاری از سلسله‌های حکومتی‌ ایران،خاستگاه ایلاتی داشته‌اند و ساختار نیروهای نظامی نیز عمدتا عشایری بود.با این حال،جابجائی و کوچ‌ در اجباری ایلات نیز از مسائل تاریخ ایران بویژه از صفویه به این سو بوده است. در این نوشتار،به روند و چگونگی،اهداف،علل و انگیزه‌های سیاسی-نظامی کوچ و اسکان اجباری تیره‌های‌ مختلف عشایر ایران در دوره‌های صفویه،افشاریه،زندیه،قاجار و پهلوی پرداخته شده است.شاه عباس اول، به منظور ممانعت از برخی شورشها،موقعیت نظامی کشور در مقابل ازبکها و ترکمنها در مرزهای‌ شمال شرقی،به کوچ و اسکان طوایفی از عشایر پرداخت؛اما در دورهء جانشینان وی،چنین وسعت عملی در میان نبود. نادرشاه به قصد تقویت منابع انسانی خراسان،دفاع از سر حدات و برقراری پادگان نظامی و ممانعت از طغیان‌ برخی طوایف،به‌طور چشمگیری به کوچ و اسکان ایلات پرداخت.در دورهء قاجاریه،جابجائی طوایف بیش‌تر در اثنای جنگهای ایران و روس و در مقاطع دیگر نیز در سطح محدود انجام گرفت،و بالأخره در دورهء پهلوی، در راستای سیاست مهار و محدود کنندهء ایلات،برخی طوایف نیز جابجا شدند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

A Study of Political-Military Purposes of Migration and Displacement of Some of Iran’s Nomadic Tribes

نویسنده [English]

  • ebrahim moshfeghifar

چکیده [English]

Nomadic tribes have been effective political and social powers in Iran. Lots of dynasties of Iran have arisen from nomadic tribes and the military forces were also mostly nomads. The involuntary movement and migration of nomadic tribes has been one of the important issues in Iran’s history, especially since the Safavid era.
In this paper, the procedure, method, objectives, reasons and political and military motives for migration and forced residency of different races of Iranian tribes in the Safavid, Afshar, Zand, Qajar, and Pahlavi era has been studied. The Shah Abbas forced some clans of the tribes to migrate in order to prevent oppositions and to reinforce the country’s military condition to face with Uzbeks and Turkmens in the north east borders. But during the era of his successor, such attempts were made to a lesser extent.
Nader Shah also compelled a large number of tribes to migrate in order to reinforce human resources of Khorasan, to defend country borders and to found a military base and prevent the opposition of some tribes. In the Qajar era the displacement of nomadic tribes occurred mostly during the Russo-Persian war and it also took place in other periods to a lesser extent. Finally in the Pahlavi era, according to the policy of limiting tribes, some tribes were transferred.


Nomadic tribes have been effective political and social powers in Iran. Lots of dynasties of
Iran have arisen from nomadic tribes and the military forces were also mostly nomads. The

کلیدواژه‌ها [English]

  • omadic tribes
  • forced migration
  • Shah Abbas
  • Nader Shah
  • Russo-Persian War