بررسی اسنادی کشمکش‌های والیان پشتکوه (ایلام) با حکومت عثمانی، بر سر معادن نمک (1255-1347 ق./ 1838-1928)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه تاریخ دانشگاه اصفهان

2 دانشجوی دکتری تاریخ ایران دورۀ اسلامی دانشگاه اصفهان

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر، بررسی اختلاف‌ها و کشمکش‌های میان والیان پشتکوه و حکومت عثمانی، بر سر معادن نمک واقع در مرز ایران با عثمانی، در فاصلۀ سال‌های 1255 تا 1347ق. (1838-1928) می‌باشد.
روش/ رویکرد پژوهش: این مقاله، با روش توصیفی و تحلیلی، بر پایۀ اسناد موجود و منابع کتابخانه‌ای انجام شده و پس از ارزیابی داده‌های تاریخی و تجزیه و تحلیل آن‌ها، به سازماندهی و استنتاج پرداخته شده است.
یافته‌ها و نتایج پژوهش: یافته‌ها حاکی از آن است که یکی از موضوع‌های مورد اختلاف میان والیان پشتکوه (ایلام) و پاشایان بغداد- که تابع حکومت عثمانی بودند- معادن نمک بود. حدود تقریبی این معادن، در شمال غربی پشتکوه و در مرز ایران و عثمانی بود و به نام‌های دشتلگ، تاریکه، و داودر خوانده می‌شدند. اهمیت اقتصادی این معادن، و تلاش والیان پشتکوه و پاشایان بغداد، برای در اختیار گرفتن این معادن، باعث ایجاد کشمکش‌هایی میان دو طرف شد. حسن‌خان، اولین والی پشتکوه، و پسر او حیدرخان، به خوبی توانستند تسلط خود را بر معادن حفظ کنند و حتی حیدرخان پا را فراتر نهاد و معدن نمک واقع در خاک عثمانی را تصرف کرد. اما عباسقلی‌خان، به دلایل متعددی نتوانست تسلط خود را بر این معادن حفظ کند و این معادن در زمان او به تصرف عثمانی‌ها درآمد. پس از عباسقلی‌خان، پسر عموی او حسین‌قلی‌خان، مشهور به ابوقداره، به حکومت رسید. او، معادن نمک را از عثمانی‌ها باز پس گرفت و در زمان پسرحسین‌قلی‌خان، یعنی غلامرضاخان، این معادن بدون دغدغه جزء خاک پشتکوه باقی ماندند. این پژوهش، سعی دارد با مطالعۀ اسنادی به بازسازی روند اختلاف‌ها و چگونگی حل و فصل آن‌ها میان دو کشور بپردازد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Record-Based Study of Conflicts Between Governors of Poshtkouh (Ilam) and the Ottoman Government over Salt Mines (1838-1928)

نویسندگان [English]

  • Morteza Nouraei 1
  • Mahmoud Mehmannavaz 2
چکیده [English]

Purpose: The purpose of this research is to study the struggles and conflicts between Poshtkouh governors and the Ottoman government over salt mines that were located in the border between Iran and Ottoman Empire in the period 1838-1928.
Methodology/Approach: This research uses a descriptive and analytic method and is based on available records and library resources. After evaluating and analyzing historical data, organization and deduction is carried out.
Findings: The findings show that one of the areas of conflict between Poshtkouh (Ilam) governors and the pashas of Baghdad - who owed allegiance to the Ottoman government - was the salt mines. These mines were around the northwest of Poshtkouh and the borders between Iran and the Ottoman Empire. The mines were called Dashtlag, Tarike, and Davdar. The economic importance of these mines and the efforts of Poshtkouh governors and the pashas of Baghdad seeking to take control over these mines lead to conflicts between the two parties. Hassan Khan –the first governor of Poshtkouh – and his son, Heidar Khan secured their dominance over the mines, and Heidar Khan even took control over the salt mine in the Ottoman territory. But for several reasons,  Abbas-Gholi Khan was not successful in keeping control of the mines and they were seized by the Ottomans during his time. After Abbas-Gholi Khan, his cousin, Hossein-Gholi Khan, known as Abou-ghadareh, became the governor of Poshtkouh. He reclaimed the salt mines from the Ottomans, and during the period of Hosein-Gholi Khan’s son, Gholamreza Khan, the mines remained within Poshtkouh territory without concern. This research included a record-based survey to study the conflicts between the two countries and how they were resolved.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Poshtkouh
  • Ottoman
  • salt mines
  • governors