عوامل و پیامدهای فقدان اسناد دیوانی از سده‌های نخستین اسلامی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ و تمدن اسلامی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری تاریخ و تمدن اسلامی دانشگاه تهران

چکیده

هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی عوامل تاریخی از بین رفتن اسناد دیوانی دوره‌های نخستین اسلامی و بررسی پیامدهای آن در پژوهش‌های مربوط به آن دوره است.
رویکرد پژوهش: این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی و بر پایۀ منابع کتابخانه‌ای و آرشیوی و با رویکرد تاریخی به بررسی فقدان اسناد دیوانی در سده‌های نخستین اسلامی می‌پردازد.
یافته و نتایج: یافته‌ها نشان می‌دهند که عواملی مانند: فقدان آرشیو به معنای واقعی آن، عدم توجه به اسناد دیوانی به عنوان منبعی برای آگاهی‌های تاریخی، از بین بردن عمدی اسناد، عدم توجه به اسناد باقی‌مانده از دوره‌ها و دولت‌های پیشین، جنگ‌ها و شورش‌های داخلی جهان اسلام، حمله‌های نظامی ویرانگر بیگانگان به سرزمین‌های اسلامی، دولتی و سیاسی بودن نهادهای حافظ اسناد دیوانی، ناپایداری دولت‌های اسلامی و عدم وجود امکانات مناسب و بلایای طبیعی، باعث از میان رفتن اسناد در سده‌های نخستین اسلامی شده است و در نتیجه نظریه‌ها، قضاوت‌ها و داوری‌های تاریخ‌پژوهان درباره مسائل مختلف آن دوره به شدت تحت تأثیر قرار گرفته است. بنابراین اهمیت و ضرورت توجه به گردآوری، حفظ و نگهداری اسناد اداری کنونی برای بهره‌مندی آیندگان مورد تأیید قرار می‌گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Causes and Consequences of the Lack of Governmental Records from Early Islamic Centuries

نویسندگان [English]

  • Ali Bayat 1
  • Zeinab Fazli 2
چکیده [English]

Purpose: The aim of this research is to study the historical factors causing the loss of governmental records related to early Islamic centuries and to analyze the consequences of this issue for the research done on this era.          
Methodology / Approach: The present research uses the descriptive-analytical method and is carried out based on library and archival resources.
findings: The findings illustrate that the following factors have caused the loss of records in the early Islamic centuries: Total lack of archival institutions, lack of attention to governmental records as a source of historical information, intentional destruction of records, lack of attention to documents remaining from previous eras and governments, civil wars and uprisings throughout the Islamic World, devastating military attacks of foreigners to Muslim lands, having state-run and political bodies protecting governmental records, instability of Islamic governments, lack of proper facilities, and natural disasters.
Conclusion: The theories, reasoning and judgments of scholars about different issues relating to the era in question have been severely affected by these factors. Therefore, this study highlights the importance and necessity of the collection, preservation and maintenance of the present administrative records for the use of future generations. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • historical resources
  • governmental records
  • Archives
  • early Islamic centuries