فرمانگذاری خالصجات در اصفهان در دوره ناصرالدین شاه (تبدیل زمین‌های دولتی به زمین‌های اربابی، به طور مشروط)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه تاریخ دانشگاه اصفهان

2 دانشجوی دکترا تاریخ محلی دانشگاه اصفهان

چکیده

اعطای امتیازات به خارجیان و ایرانیان، از ویژگی‌های اقتصادی دوره ناصرالدین شاه می‌باشد. او، پس از شکست در اعطای امتیازات به خارجیان و مسدود‌شدن راه‌های کسب درآمد برای خزانه‌اش، اقدام به فروش خالصجات به طبقات ممتاز و اشرافی جامعه کرد. شاید طبق تاکیدات شاه، هدف از اعطای خالصجات، بهکرد وضع کشاورزی و ترقی کشور بوده است، اما دست‌اندرکاران محلی اقتصاد ایران، باعث شدند تا شرایط به نفع آنان رقم بخورد. اصفهان، پایتخت صفویان از لحاظ زمین‌های خالصه، منبعی سرشار برای اصلاحات کشاورزی به شمار می‌آمد و درآمد آن، نقش بسزایی در نظام دیوانی اصفهان داشت. به همین دلیل این خالصجات برای دولت، متولیان امور دیوانی و متقاضیان خرید، درآمد هنگفتی داشت که باعث شد بر سر واگذاری خالصجات، میان رجال دیوانی و محلی مدت‌ها نزاع روی دهد و در نتیجه، مالکیت در اصفهان دچار آشفتگی شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Conditional Endowment of Public Lands to the Upper-Class in Isfahan in the Era of Naser al-Din Shah Qajar

نویسندگان [English]

  • Morteza Dehghannejad 1
  • Molud Sotudeh 2
چکیده [English]

Granting concessions to foreigners and Iranians was one of the economic characteristics of the era of Naser al-Din Shah Qajar. After his failure in granting concessions to foreigners and therefore losing opportunities to generate income for his treasury, Naser al-Din Shah started to sell public lands to the privileged and upper class. Perhaps, as the Shah reasoned, endowing public lands would improve the status of agriculture and develop the country. However, the locals involved turned the conditions to their own profit. Isfahan, the capital city of Iran during the Safavid Era, was considered as a rich resource for agricultural reforms in terms of its public lands. The income of this region was a major factor in the court system of Isfahan and therefore these public lands yielded considerable income for the government, courtiers and those wanting to buy these lands. This led to continuous disputes among courtiers and the locals and therefore the ownership of lands in Isfahan was in a state of chaos for several years.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Naser al-Din Shah Qajar
  • Zel al-Soltan
  • Mirza Habibollah Khan Ansari
  • decree
  • public lands
  • lands of masters
  • Isfahan