بررسی حمله بلشویک‌ها به انزلی در بهار 1298 ش./1920 و طرح آن در جامعه ملل بر اساس اسناد وزارت خارجه انگلستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه تاریخ/ دانشگاه اصفهان

2 دانشیار گروه تاریخ/دانشگاه اصفهان

3 دانشجوی دکتری تاریخ ایران دورۀ اسلامی دانشگاه اصفهان و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد آباده

چکیده

در روابط ایران و رژیم نوبنیاد شوروی، در اواخر سال 1919و سال 1920 انگارۀ غالب این بوده است که حمله‌ی نیروهای بلشویک تنها به خاطر حضور نیروهای دنیکین و نیروهای انگلیسی در دریای خزر و گیلان بوده است. نویسندگان این سطور، در پژوهش حاضر، این فرض را مطرح می‌کنند که حملۀ بلشویک‌ها به انزلی، انگیزه‌های ایدئولوژیک و توسعه طلبانه داشته و حضور نیروهای دنیکین بهانه‌ای برای پنهان کردن اهداف واقعی آن‌ها بوده است. واقعیتِ حملۀ بلشویک‌ها، در لا به لای اسناد وزارت خارجه‌ی انگلستان در سال‌های یاد شده، هویدا می‌شود. مویسی پرسیتس، در کتاب خود، که بر اساس اسناد آرشیو وزارت خارجۀ شوروی سابق نوشته شده، مطالب مهمی در این زمینه دارد. با بررسی اسناد یاد شده و به کمک منابع دیگر، مشخص می‌شود که بلشویک‌ها، در جهت تحقق آرمان بلندپروازانۀ صدور انقلاب به شرق، به ایران یورش بردند. این حمله موجب شد ایران نیز در نظم نوین بین‌المللی گام گذاشته و مسئله را به جامعۀ ملل بکشاند. اسناد مشخص می‌کنند که ایران، برای احقاق حقوق خود، تلاش زیادی انجام داد؛ اما در نهایت مذاکرات اقتصادی لندن-مسکو، ایران و انگلستان را از شر دولت نوبنیاد شوروی خلاص کرد. در این مقاله، با هدف واکاوی روابط ایران و شوروی در سال‌های 1919 و 1920، با روش کتابخانه‌ای به بررسی اسناد وزرات خارجه انگلستان، برخی اسناد ایرانی، و منابع تحقیقی خواهیم پرداخت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Bolshevik's Attack on Anzali Port in spring 1920 and its Submission to the League of Nations based on the Documents of the British Foreign Oce

نویسندگان [English]

  • Loghman Dehghan Nayeri 1
  • Morteza Nouraei 2
  • Farhad Pourianejad 3
چکیده [English]

In the relations between Iran and the newly-founded Soviet regime, in late 1919 and in 1920, it has normally been assumed that the attack of the Bolshevik forces was merely because of the presence of the troops of Denikin and British forces in the Caspian Sea and Gilan. In this research, the authors want to propose that the attack of the Bolsheviks to Anzali had ideological and expansionist reasons and the presence of the White Army was merely an excuse by the Bolsheviks for hiding their actual objectives. The facts of the Bolsheviks' attack are revealed in the records of the British Foreign Office related to the mentioned years. Furthermore, the precious work of Moisie Persits which is written based on the records of the Ministry of External Relations of Soviet Union, and unfortunately little attention is attached to this work, has important information with regard to our research. By studying the mentioned records and with the help of other resources, it is revealed that the Bolsheviks attacked Iran with the ambitious aim of expanding the revolution to the east. This attack led Iran to step into modern international diplomacy and to take the issue to the League of Nations. Records indicate that Iran made great efforts to fight for its rights but it was the economic negotiations of London-Moscow that released Iran and England from the newly-founded Soviet government. The researchers aim to shed some light on an important part of the relations between Iran and the Soviet Union by studying the records of the British Foreign office and with the help of some Iranian records.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bolsheviks
  • Anzali
  • Vosughodoleh
  • Firooz Mirza Nosratodoleh
  • the League of Nations
  • Cox
  • Curzon
  • England
  • the Soviet Union