شناسایی لکه‌های فاکسینگ در نسخه شاهنامه موسوم به مندرس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد، دانشکدۀ حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر تهران، رشتۀ مرمت اشیای فرهنگی- تاریخی

2 استادیار گروه حفاظت و مرمت اشیاء تاریخی و فرهنگی دانشکدۀ حفاظت و مرمت دانشگاه هنر تهران

چکیده

هدف: لکه‌های قهوه‌ای‌رنگ متمایل به قرمز و زرد در شاهنامه موسوم به مندرس موضوع این پژوهش است. این نسخه در کاخ‌موزه سعدآباد تهران نگهداری می‌شود. هدف این پژوهش شناسایی نوع لکه قهوه‌ای‌رنگ روی کاغذهای شاهنامه مندرس و عوامل مسبب این آسیب است.
روش/ رویکرد پژوهش: در این تحقیق سعی شده‌است هدف پژوهش با رویکردی اثبات‌گرایانه (positivism) با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی بررسی شود. برای رسیدن به هدف پژوهش از منابع کتابخانه‌ای و آنالیزهای دستگاهی استفاده شده‌است.
یافته‌ها و نتایج: طیف‌سنجی FTIR-ATR وجود قارچ را در لکه‌ها تأیید کرد؛ همچنین Micro-XRF نیز عناصر آهن و مس را شناسایی کرد. دو عامل قارچ و وجود فلز از مشخصه‌های لکه‌های فاکسینگ هستند. آهار نشاسته و جوهر مازوی به‌کاررفته در این نسخه از شاهنامه می‌تواند دلیلی بر ایجاد و تسریع لکه‌های فاکسینگ باشد

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Examination of foxing spots on Mondares manuscript of Shahnameh

نویسندگان [English]

  • mohammad ali taheri 1
  • Koros Samanian 2
2 PhD, Restoration of Historical Artifacts, Tehran University of Art, Tehran, I.R.Iran
چکیده [English]

Purpose: To identify the types and causes of spots and stains on the pages of a manuscript of Shahnameh held in Sa'd Abad Palace Museum in Tehran.
Method/ Research Design: Data was collected and analyzed by lab equipment.
Findings: FTIR-ATR spectroscopy confirmed fungus stains. Also, micro- XRF identified the elements iron and copper. Both characteristics are foxing spots. The sizing starch and tannic can be responsible.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Shahnameh
  • foxing
  • FTIR- ATR
  • XRF-micro

کتاب

شریف‌زاده، عبدالمجید. (1375). تاریخ نگارگری در ایران. تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، حوزه هنری.

قهری، محمد. (1391). عوامل میکروبی آسیب‌رسان به مواد آرشیوی و کتابخانه‌ای. تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.

لیه‌ناردی، آن؛ وان دم، فیلیپ. (1379). راهنمای حفاظت، نگهداری و مرمت کاغذ. (ابوالحسن سروقد مقدم، مترجم). مشهد: آستان قدس، بنیاد پژوهش‌های اسلامی.

مقاله

لامعی رشتی، محمد؛ اولیایی، فرهاد؛ باقی‌زاده، پروین؛ شکوهی، علی. (1386). «آنالیز عنصری چند نمونه از مرکب و کاغذ دوره قاجار با میکروسکوپ روبشی پروتون». تهران: نامه بهارستان، 7.

پایان‌نامه

نادری زنوز، سارا. (1391). «بررسی عوامل پدیدآورنده فاکسینگ در پنج نمونه از کتاب‌های دوره قاجار کتابخانه مرکزی تبریز»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد رشته مرمت اشیا فرهنگی و تاریخی، دانشگاه آزاد تهران مرکزی، دانشکده هنر و معماری.

منابع لاتین

کتاب

Derrick, M.; Dusan, S.; James M, L. (1999). Infrared Spectroscopy in Conservation Science. Los Angeles: The Getty Conservation Institute.

Dukor, R. K.; Chalmers, J. M. & Griffiths, P. R. (2001). Handbook of Vibrational Spectroscopy. Vibrational Spectroscopy in the Detection of Cance r, John Wiley and Sons, New York.

Stuart, B. H. (2007). Analytical techniques in materials conservation. John Wiley & Sons.

 

مقاله

Ardelean, E. & Melniciuc-Puică, N. (2013). “Conservation of paper documents damaged by foxing”. Eur J Sci Theol, 9(2), pp117-124.

Bicchieri, M.; Ronconi, S.; Romano, F. P.; Pappalardo, L.; Corsi, M.; Cristoforetti, G. & Tognoni, E. (2002). “Study of foxing stains on paper by chemical methods, infrared spectroscopy, micro-X-ray fluorescence spectrometry and laser induced breakdown spectroscopy”. Spectrochimica Acta Part B: Atomic Spectroscopy, 57(7), pp1235-1249.

Choi, S. (2007). “Foxing on paper: a literature review”. Journal of the American Institute for Conservation, 46(2), pp137-152.

Chopra, A.; Kaur, A. & Arora, S. (2013). “A Simplest Approach to Reduce the Yellowness and Foxing in Antique Book Pages”. International Journal of Computer Applications, 65(24).

Florian, M. L. & Manning, L. (2000). “SEM analysis of irregular fungal fox spots in an 1854 book: population dynamics and species identification”. International biodeterioration & biodegradation, 46(3), pp205-220.

Malalanirina S. Rakotonirainy; Olivier, Benaud, Leon-Bavi, Vilmont. (2015). “Contribution to the characterization of foxing stains on printed books using infrared spectroscopy and scanning electron microscopy energy dispersive spectrometry”. International Biodeterioration & Biodegradation, V 101, pp1-7.

Meynell, G. G. & Newsam, R. J. (1978). “Foxing, a fungal infection of paper”. Nature, 274(5670), pp466-468.

Rebrikova, N. L. & Manturovskaya, N. V. (2000). “Foxing–A new approach to an old problem”. Restaurator, 21(2), pp85-100.

Reissland, B. (1999). “Ink Corrosion. Aqueous and non-aqueous treatment of paper objects–state of the art”. Restaurator, 20(3-4), pp167-180.

Sylvia Rakotonirainy, M.; Heude, E.; Lave´drine, B. (2007). “Isolation and attempts of biomolecular characterization of fungal strains associated to foxing on a 19th century book”. Elsevier.

Szeghalmi, A.; Kaminskyj, S. & Gough, K. M. (2007). “A synchrotron FTIR microspectroscopy investigation of fungal hyphae grown under optimal and stressed conditions”. Analytical and bioanalytical chemistry, 387(5), pp1779-1789.

Tang, L. C. (1978). “Determination of iron and copper in 18th and 19th century books by flameless atomic absorption spectroscopy”. Journal of the American Institute for Conservation, 17(2), pp19-32.

Zotti, M.; Ferroni, A. & Calvini, P. (2011). “Mycological and FTIR analysis of biotic foxing on paper substrates”. International Biodeterioration & Biodegradation, 65(4), pp569-578.

مجموعه‌مقاله

Daniels, V. & Meeks, N. D. (1994). “Foxing caused by copper alloy inclusions in paper”. In Conservation of historic and artistic works on paper: proceedings of a conference, Ottawa, Canada, October 3 to 7, 1988= Conservation des oeuvres historiques sur papier: les actes de la conférence, Ottawa, Canada, 3 au 7 octobre 1988 (pp229-233). Canadian Conservation Institute.

Piantanida, G.; Pinzari, F.; Montanari, M.; Bicchieri, M. & Coluzza, C. (2006, April). “Atomic force microscopy applied to the study of Whatman paper surface deteriorated by a cellulolytic filamentous fungus”. In Macromolecular symposia, (Vol. 238, No. 1, pp92-97). Wiley-Blackwell, 111 River Street Hoboken NJ 07030-5774 USA.

Reissland, B. & de Groot, S. (1999, August). “Ink corrosion: comparison of currently used aqueous treatments for paper objects”. In Preprints of the 9th IADA Congress, (pp16-21).