تیمورتاش و رضاشاه تاملی در علل صعود و سقوط تیمورتاش

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

کارشناس ارشد تاریخ ایران اسلامی

چکیده

قدرت گرفتن و به سلطنت رسیدن رضاشاه، محصول همراهى جمعى از روشنفکران و فعالان سیاسى و فکرى، براى پایان دادن به وضع پرآشوب کشور و استقرار تمرکز سیاسى و برقرارى نظم و امنیت در کشور بود. یکى از روشنفکرانى که در آن زمان یار رضاخان شد و او را تا رسیدن به سلطنت و بعد از آن همراهى کرد، عبدالحسین تیمورتاش بود. وى بعد از رسیدن رضاشاه به سلطنت، به پاس زحماتش، به وزارت دربار پهلوى انتخاب شد و در این سمت نیز مصدر خدمات شایانى براى رضاشاه بود؛ ولى به یکباره از وزارت دربار پهلوى به زندان افتاد و در آن جا به طرز فجیعى کشته شد. این پژوهش، مى‌کوشد تا به شکل علمى و روشمند، علل صعود و سقوط تیمورتاش را مورد ارزیابى و تجزیه و تحلیل قرار دهد. نگارنده، در این پژوهش در پى پاسخگوئى به دو پرسش زیر است: پرسش اول: چرا رضاشاه با وجود گزینه‌هاى متعدد، تیمورتاش را به وزارت دربار پهلوى برگزید؟ پرسش دوم: با وجود خدمات برجسته‌ای که تیمورتاش به حکومت پهلوى کرد، رضاشاه چرا به یکباره او را از مقام خود فرو گرفت؟ در پاسخ به این پرسش‌ها، دو فرضیه مطرح شده است: فرضیه اول: رضاشاه، تیمورتاش را به خاطر لیاقتش و همچنین، به علت تلاش‌هاى بی‌امانش براى رساندن او به سلطنت، و به خاطر نیازى که به او داشت، به مقام وزارت دربار برگزید. فرضیه دوم: قدرت‌گیرى روزافزون تیمورتاش در مقام وزارت دربار و تبدیل شدن او به شخص دوم مملکت، باعث شد تا دیکتاتور ظنینى چون رضاشاه، از وجود وی براى بقاى تاج و تختش بیمناک شود و او را از مقام خود عزل نماید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Teymourtash and Reza Shah A study on the reasons for the rise and fall of Teymourtash

نویسنده [English]

  • Hassan Mohammadi
چکیده [English]

The empowerment and enthronement of Reza Shah was achieved through the assistance of a group of intellectuals and political activists, who wanted to put an end to the chaotic conditions of Iran, promote political centralization and establish discipline and security around the country. One of the intellectuals who assisted Reza Shah at that time and supported him until and after taking the throne was Abdolhossein Teymourtash. After Reza Shah’s enthronement, Teymourtash was appointed as minister of the royal court of the Pahlavi dynasty. Again at this post, he was very helpful to Reza Shah. However, he was suddenly dismissed as a minister of court, sent to prison and tragically killed there. This research aims to scientifically and methodologically study and analyze the reasons for Teymourtash's rise and fall. In this research, the author aims to answer the following questions: 1- why did Reza Shah, among several Possible choices, appoint Teymourtash as a Pahlavi court minister? 2- Despite the outstanding services, Teymourtash provided for the Pahlavi administration, why did Reza Shah suddenly dismiss him? In response to these two questions, two suppositions are proposed: 1- Reza Shah appointed Teymourtash as a minister of court due to his merit and also because of his Continuing efforts to pave the way for Reza Shah’s enthronement. 2- The increasing power of Teymourtash as a minister of court and the fact that he was becoming the second most powerful person of the country, made Reza Shah, a suspicious dictator-worried for the future of his throne. He therefore dismissed Teymourtash.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Teymourtash Abdolhossein 1883–1933
  • Reza Pahlavi shah of Iran 1878-1944
  • Ministry of court
  • Pahlavi administration