نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه شهید چمران اهواز

2 دانشیار کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه الزهرا (س) تهران

3 دانشجوی دکتری کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه شهید چمران اهواز

چکیده

هدف: یکپارچگی نرم‌افزارهای کتابخانه‌ای می‌تواند امکان مدیریت بهتر اطلاعات را فراهم سازد. نرم‌افزار کتابخانه‌ای، باید به‌گونه‌ای طراحی و تولید شود که ضمن سادگی، در‌برگیرندۀ قابلیت‌های مختلفی جهت انجام انواع جست‌وجوها، ارائۀ نتایج بازیابی، نمایش اطلاعات، و مدیریت سابقۀ جست‌وجو برای انواع منابع اطلاعاتی باشد. این نکته، درمورد نرم‌افزارهای آرشیوی نیز صدق می‌کند. به‌این‌ترتیب، وجود نرم‌افزار آرشیوی جامع، براساس ساختاری استاندارد، در مراکز آرشیوی، می‌تواند نیازهای کاربران آن یعنی آرشیویست‌ها و پژوهشگران را در زمینۀ دستیابی به اطلاعات مورد نیاز برطرف سازد.
روش گردآوری و تحلیل داده‌ها: پژوهش حاضر از نوع توصیفی است و به‌صورت پیمایشی انجام شده است. در مرحلۀ اول، با بررسی متون مختلف و گفت‌وگو با برخی متخصصان حوزۀ آرشیو، یک سیاهۀ وارسی از مواد آرشیوی به‌دست آمد. بر‌اساس اطلاعات به‌دست آمده از سیاهۀ وارسی مشخص ‌شد که در هر مرکز آرشیوی چه نوعی از مواد آرشیوی موجود است. در مرحلۀ بعدی، نرم‌افزارهای موجود در مراکز آرشیوی شناسایی و ارزیابی شد. برای این منظور، یک سیاهۀ وارسی تهیه شد. در سیاهۀ وارسی، پژوهشگر، ضمن شناسایی نرم‌افزارهای مورد استفاده در هر مرکز جهت مدیریت منابع آرشیوی، با مشاهدۀ این نرم‌افزارها به بررسی قابلیت‌های لازم در یک نرم‌افزار آرشیوی پرداخت.
یافته‌ها:‌ در این پژوهش، مشخص شد که نرم‌افزارهای «نقش جهان» و «شناسنامۀ فرهنگی ایثارگران» دارای کمترین میزان انطباق با مؤلفه‌های موجود در سیاهۀ وارسی هستند. بیشتر نرم‌افزارهای آرشیوی بررسی شده، در بهره‌گیری از راهنمای کارآمد و استانداردهای آرشیوی، دارای نقاط ضعف بودند.
نتیجه‌گیری: بررسی‌ها مشخص کرد که هیچ‌کدام از نرم‌افزارهای آرشیوی مورد مطالعه، استانداردهای آرشیوی را مورد استفاده قرار نمی‌دهند. البته نرم‌افزارهای رسا و سیمرغ، به‌صورتی مقدماتی و در حدی ضعیف، تاحدودی ایساد (استانداردهای بین‌المللی تنظیم و توصیف آرشیوی) را مورد توجه قرار داده بودند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Assessing and Ranking the Software Available in Archival Centers of Iran

نویسندگان [English]

  • Morteza Kokabi 1
  • Farideh Osareh 1
  • Saeed Rezaei Sharifabadi 2
  • Amir reza Asnafi 3

چکیده [English]

Purpose: The homogeneity of library software programs paves the way for easier management of information. Library software should be designed and presented in such a way that along with comfortable application, it contains various capabilities suitable for different types of search, presenting the results of information retrieval, displaying the information and managing the search history, functional for different types of information resources. The archival software programs applied in archival centers need the same qualities. A comprehensive archival program, which is based on standards of archival construction, can broadly satisfy the needs of both archivists and researchers for better access to the archival information. The main purpose of this research is to assess the archival centers of Iran in terms of their archival software.
 Methodology: The present research employs the descriptive/survey method. As the first step, a checklist containing archival requirements was prepared through studying different texts and interviewing archiving professionals. On the basis of the information obtained, it was ascertained which types of archival requirements were covered at any archival center. The next step was identifying and assessing the software programs available in the archival centers against a checklist. Through this checklist the software programs available in any archival center were calibrated. This study on the present software programs enabled the researchers to analyze the presence or absence of the various capabilities in the software.
 Findings: This research shows that the “Naghshe Jahan” and “Shenasnameye Farhangie Isargaran” programs have the least compliance with the factors mentioned in the checklist. Most of the studied archival software programs had some weak points in applying archival standards and presenting an efficient guideline. The findings also indicate that none of the studied archival software programs apply adequate archival standards; however, “Rasa” and “Simorq” programs have a basic and elementary capability.

کلیدواژه‌ها [English]

  • archival software
  • archival standards
  • Iran archival centers

اصنافی، امیررضا (1387، بهار). قابلیتهای نرم افزارهای جامع کتابخانه­ای فارسی در زمینه منابع آرشیوی: دیدگاههای کتابداران و آرشیویستها. گنجینه اسناد،18 (1)، 91-107.

ایزدی، محمد باقر (1383). بررسی قابلیت نرم‌افزارهای کتابخانه‌ای فارسی درذخیره و بازیابی اطلاعات مواد دیداری و شنیداری. پایان‌نامة کارشناسی‌ارشد کتابداری و اطلاع‌رسانی، دانشگاه آزاد اسلامی. واحد تهران شمال، تهران.

دهخدا، علی اکبر (1325). لغتنامه. تهران: مؤسسه لغتنامه دهخدا.

غائبی، امیر (1374، تابستان). ارزیابی نرم افزارهای کتابخانه ای: معیارهای عمومی و معیارهای کیفیت نرم افزار. فصلنامه کتاب،6(2)، 40-65.

فراستی، رضا (1387، بهمن). بررسی وضع اسناد در 30 سال پیروزی انقلاب اسلامی ایران، کتاب ماه کلیات. 12 (2)،60-70.

Forde, Helen (2005). Access and preservation in the 21st century: What has changed? Journal of the Society of Archivists, 26 (2), 193 – 200.

Greene, Mark; Dennis Meissner ( 2005). Getting More for Less: Testing a New Processing Model at the University of Montana. More Product, Less

Mandel, Carol (2004). Hidden Collections: The Elephant in the Closet. Fall. RBM: A Journal of Rare Books, Manuscripts, andCultural Heritage, 5(2), 106-113 Accessed 11 May 2009. from: www.ala.org/ala/mgrps/divs/acrl/publications/rbm/backissuesvol5no2/mandel.pdf

Spiro, Lisa (2009). Archival Management Software A Report for the Council on Library and Information Resources. Accessed 23 May 2009 from: http://www.clir.org/pubs/reports/spiro2009.html.

Weber, Lisa B. (1990). Record Formatting: MARC AMC.

Technology Review, 98, 43-53.