بررسی وضعیت نمایه‌سازی منابع دیداری - شنیداری در مراکز آرشیوی شهر تهران و کارآیی آن از دیدگاه کاربران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران

2 استادیار زبان شناسی همگانی پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع رسانی واحد علوم و تحقیقات تهران و آرشیویست سازمان صدا و سیما

چکیده

اهداف پژوهش: هدف اصلی پژوهش حاضر، آگاهی از وضعیت نمایه‌سازی منابع دیداری-شنیداری در مراکز آرشیوی شهر تهران و بررسی کارآیی آن از دیدگاه کاربران است.
روش/رویکرد پژوهش: پژوهش حاضر، به روش پیمایشی تحلیلی انجام شده و جامعۀ مورد مطالعه شامل دو گروه است: 1) ­نمایه‌سازان مراکز آرشیوی دیداری-شنیداری شهر تهران که به روش سرشماری انتخاب شده و جمعا 55 نفر هستند، و 2) کاربران مراجعه‌کننده به این مراکز در مدت یک ماه که 71 نفر هستند. برای گردآوری اطلاعات از دو پرسشنامۀ مجزا برای نمایه‌سازان و کاربران استفاده شد و نتایج به دست آمده به کمک آمار توصیفی و استنباطی و نرم‌افزار اس. پی. اس. اس. تجزیه و تحلیل شد.
یافته‌های پژوهش: آشنایی بیش از نیمی از نمایه‌سازان با اصول نمایه‌سازی در (حد مطلوب) است. اما آشنایی آن‌ها با واژگان و زبان تخصصی کاربرانشان کمتر از (حد مطلوب) است. همچنین، ابزارهای استانداردسازی، به طور کامل، پاسخگوی نیازهای نمایه‌سازان نیست. کاربران خواستار ارتقای قابلیت‌های جست‌وجو در نرم‌افزار و همخوانی نمایه‌ها با واژگان تخصصی خود هستند. بین استفاده از نمایه‌ها در مراکز مختلف از دید نمایه‌سازان و کاربران تفاوت معنا­داری وجود ندارد.
نتیجه‌گیری: فرضیۀ پژوهش، مبنی بر وجود تفاوت معنا­دار بین میانگین میزان استفاده از نمایه‌ها در مراکز مورد بررسی تأیید نشد. فرضیۀ پژوهش، مبنی بر وجود تفاوت میان نظر کاربران و نمایه‌سازان درباره کارآیی نمایه‌ها تأیید ­شد. طبق فرضیۀ پژوهش، بین وضعیت نمایه‌سازی منابع دیداری­-شنیداری در مراکز آرشیوی و کارآیی این خدمات از دید کاربران رابطه معنا­داری وجود دارد و هر چه این وضعیت مطلوب‌تر باشد کارآیی نمایه‌ها نیز از دید کاربران بیشتر می‌شود. مشکلاتی اعم از نبود ابزار مناسب نمایه‌سازی، نبود خط‌مشی مدون، و عدم تناسب حجم کار با تعداد نیروی انسانی در روند نمایه‌سازی منابع دیداری­-شنیداری وجود دارد که موجب بروز کاستی‌هایی در کیفیت نمایه‌ها می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Review of the Status of Indexing Audio-Visual Resources in Archival Centers of Tehran and its Efficiency from the Perspective of its Users

نویسندگان [English]

  • Fahimeh Babalhavaeji 1
  • M Beheshti 2
  • Mahdiyeh Ghadimi 3
چکیده [English]

Purpose: The main purpose of the present research is to investigate the status of indexing of audio-visual materials in archival centers of Tehran, and to review the efficiency of this indexing from the perspective of its users.
Methodology / Approach: This research is an analytical survey study, and the universe of study consists of the following two groups: the indexers of audio-visual archival centers of Tehran, selected by census method and totaling 55 people, and the users, comprising 71 people who referred to these centers during one month. For data collection, separate questionnaires were used for indexers and users. Finally, the obtained results were analyzed with the help of descriptive and inferential statistics and SPPSS software.
Findings: This study shows that more than half of the indexers are familiar with indexing principles at a desirable level, but the indexers' familiarity with terminology and the specialized language of users is less than expected. Also, it shows that the standardization tools do not fully meet the needs of indexers. Users expect an enhancement in the search capabilities of available software and more compatibility of indexes with the terminologies that they use. According to this study, there is no significant difference between the viewpoint of indexers and users in using the indexes in different centers. 
Conclusions: The first research hypothesis, that there was a significant difference in the average use of indexes among the studied centers, was not confirmed. The second research hypothesis, that there is a difference between users’ and indexers’ view about the efficiency of indexes, is confirmed. That is, there is a meaningful relationship between the quality of indexing of audio-visual resources in archival centers and the efficiency of these services from the users' perspective. The better the indexing, the more efficient the experience is from the users’ perspective. There are some problems in the process of indexing audio-visual resources ranging from lack of proper tools for indexing, to lack of written policies and a mismatch between workload and human resources, which have caused some shortcomings in the quality of indexes. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Indexing
  • audio-visual resources
  • Archives
  • users