تأملی تاریخی و حقوقی بر قراردادهای نفتی ایران در عصر قاجار

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

کارشناس ارشد حقوق عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران

چکیده

کشور ایران در عصر قاجار، به علت ضعف در زمینه‌های مالی، اطلاعاتی و فناوری جهت انجام تحقیقات، اکتشافات و بهره‌برداری از منابع نفتی، چند سالی پس از فوران اولین چاه نفت در جهان، شاهد ورود کارشناسان خارجی، به منظور بهره‌برداری از این منبع سرشار بوده است. واگذاری امتیازهای نفتی، به عنوان نمره منفی برای شاهان قاجار در تاریخ معاصر ایران، ثبت گردیده است. با اعطای امتیازهای نفتی زیان‌هایی به عرصه اقتصادی کشور وارد آمد، و پیامدهای حقوقی، سیاسی، اجتماعی و اقتصادی به دنبال داشت و زمینه‌ساز تحکیم و تثبیت نفوذ و اقتدار خارجی‌ها در ایران گردید. این مقاله، بر آن است تا با استفاده از اسناد و منابع موجود، نگاهی تاریخی و حقوقی به قراردادهای نفتی عصر قاجار داشته باشد، ابتدا مروری بر انواع قراردادهای نفتی و ماهیت حقوقی امتیاز دارد و به دنبال آن، اشاره کوتاهی به امتیازهای نفتی عصر قاجار خواهد داشت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Historical and Legal Review of the Oil Contracts of Iran in the Qajar Era

نویسنده [English]

  • Nadali Sadeghian
چکیده [English]

In the Qajar Era, due to weaknesses in the economy, information, and technology Iran was unable to explore and exploit its oil reserves on its own. Therefore, just a few years after the exploitation of the first oil well in the world, foreign experts entered Iran to exploit its rich oil reserves.
In the contemporary history of Iran, granting oil concessions has been recorded as a negative for the shahs of Qajar Dynasty. By granting oil concessions, the rights of the nation were conceded to aliens; the economy of the country faced many losses; unpleasant legal, political, social, and economic consequences resulted; and the influence and power of the foreigners was strengthened and stabilized in Iran.
This paper aims to take a historical and legal look at oil contracts of the Qajar Era based on existing records and resources. It first reviews different types of oil contracts and the legal nature of concessions and then briefly mentions the oil concessions of the Qajar Era.

کلیدواژه‌ها [English]

  • oil
  • oil contracts
  • concessions
  • Qajar era